ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΧΡΗΜΑ ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ: Η ΠΡΩΤΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΕΝΤΟΥΑΡΝΤΟ ΓΚΑΛΕΑΝΟ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΜΜΕ

Mε ποιές λέξεις να αρχίσεις τη συγγραφή μιας συνέντευξης με τον Εντουάρντο Γκαλεάνο; Ποιές εκφράσεις ανθρώπινου λόγου θα αποτελούσαν την καλύτερη εισαγωγή, χωρίς να παρεξηγηθούν, με τον τροπο που μας περιγράφει ο ίδιος; «Στην πολιτική, όπως και παντού, υπήρχε πάντα χειραγώγηση των λέξεων, έτσι πλέον κανείς δεν γνωρίζει την ακριβή τους σημασία», μας λέει, προσφέροντας την ίδια στιγμή εξαιρετικά περιεκτικές φράσεις, όπως το «Ελεύθερο χρήμα, φυλακισμένοι άνθρωποι», αναφερόμενος στο τραγικά ειρωνικό status quo που μας περιβάλλει. Θρυλικός για την πρωτοποριακή σύζευξη πολιτικής ανάλυσης, δοκιμίου, δημοσιογραφίας, – διηγούμενος πείνα, καταπίεση, και εξαθλίωση όπως τη βίωσε ο άνθρωπος από καταβολής πολιτισμού-, ο Γκαλεάνο έχει καθιερωθεί ως ο κορυφαίος ίσως λατινοαμερικανός συγγραφεάς-διανοητής, μαζί με τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκέζ.

Ο ίδιος, στο ακόλουθο απόσπασμα της πρώτης, τουλάχιστον για κάποια χρόνια, συνέντευξης του σε ελληνικό μέσο, απορρίπτοντνας τις κατηγοριοποιήσεις, δηλώνει οτι «για να ανακτήσουν οι λέξεις το νόημά τους, πρέπει να αρχίσουμε από τις πράξεις: πες μου τι κάνεις για να σου πω ποιός είσαι», θέλωντας πιθανόν να αφυπνίσει – και εγχώριες – συνειδήσεις. «Η ιστορία δεν κοιμάται στα μουσεία αλλά βαδίζει με τον κόσμο, τον ζωντανό κόσμο με σάρκα και οστά, ο οποίος βαδίζοντας φτιάχνει ιστορία». Μια ιστορία, την οποία «έχουμε ξεχάσει». «Έχουμε ξεχάσει την ιστορία της κοινής μας καταγωγής. Όλοι, μα όλοι, είμαστε αφρικανοί μετανάστες».

 

Κε Γκαλεάνο, πολλοί αναρωτιούνται για το ποιά ιδιότητα πιστεύετε οτι σας χαρακτηρίζει. Δημοσιογράφος, Ιστορικός, Δοκιμιογράφος, Ερευνητής; Τί απαντάτε;

Η εποχή μας χαρακτηρίζεται, μεταξύ άλλων, από μανία κατηγοριοποίησης. Όλοι και όλα οφείλουν να μπαίνουν σε κατηγορίες. Δεν θέλω να μου βάλει κανείς μια ετικέτα στο μέτωπο, γιατί υποψιάζομαι ότι αυτή η μανία δεν είναι καθόλου αθώα και ότι κάθε κατηγοριοποίηση υποδηλώνει κατά κάποιον τρόπο μια διάθεση ελέγχου, και εγώ δεν θέλω να χειραγωγούμαι από κανέναν. Επιπλέον, αυτά που γράφω, ευτυχώς, δεν μπορούν να κατηγοριοποιηθούν, γιατί παραβιάζουν ευχαρίστως τα σύνορα μεταξύ των λογοτεχνικών ειδών. Θα μου άρεσε να βοηθήσω στην ανάκτηση της ουσιώδους ενότητας του ανθρώπινου λόγου, μιας ενότητας που τρέφεται από τη διαφορετικότητά της. Πραγματικά γελάω με τους τελωνειακούς φύλακες της λογοτεχνίας που επινοούν και φρουρούν τα σύνορα του ανθρώπινου λόγου. Σε κάθε περίπτωση, αν δεν μου μένει άλλη επιλογή, θα με χαρακτήριζα ως ένα συγγραφέα αισθηματοσκεπτόμενο που γράφει ενώνοντας καρδιά και λογική.

Νοιώθετε άνετα με τον προσδιορισμό «Αριστερός»? Πιστεύετε οτι η κατηγοριοποίηση αριστερά-δεξια έχει βάση στις μέρες μας;

Θα έλεγα ότι δεν πιστεύω ούτε σε αυτές τις κατηγοριοποιήσεις. Θα πρέπει να επανεφεύρουμε το λεξικό για να ανακτήσουμε το αληθινό νόημα κάθε λέξης. Στην πολιτική, όπως και παντού, υπήρχε πάντα χειραγώγηση των λέξεων, έτσι πλέον κανείς δεν γνωρίζει την ακριβή τους σημασία.Επίσης στην πολιτική, όπως και παντού, για να ανακτήσουν οι λέξεις το νόημά τους, πρέπει να αρχίσουμε από τις πράξεις: πες μου τι κάνεις για να σου πω ποιος είσαι, ακόμα κι αν πεις ότι δεν είσαι αυτό που είσαι.

Η σύγχρονη ιστορία της Ελλάδος είναι για πολλούς όμοια με αυτήν πολλών λατινοαμερικανικών χωρών. Ποιές σκέψεις κάνετε όταν ακούτε το όνομα της ή σκεπτόμενος τη σύγχρονη ιστορία της;

Έχει η Ελλάδα ένα λαμπρό παρελθόν μπροστά της; Είναι τόσο εκθαμβωτική η αρχαία εποχή που προσκαλεί επικίνδυνα σε μια επανάληψη. Κατ’ αυτήν την έννοια, η Ελλάδα αντιμετωπίζει μια πρόκληση παρόμοια με αυτή του Μεξικού και άλλων χωρών με βαθιά αυτόχθονη παράδοση. Η ιστορία όμως δεν κοιμάται στα μουσεία αλλά βαδίζει με τον κόσμο, τον ζωντανό κόσμο με σάρκα και οστά, ο οποίος βαδίζοντας φτιάχνει ιστορία, ακόμα και αν δεν γνωρίζει ότι το κάνει.

Στο τελευταίο βιβλίο σας αναφέρεστε στην αρχαία ελληνική δημοκρατία όπου οι σκλάβοι και ο γυναίκες δεν είχαν δικαίωμα ψήφου. Δεδομένου οτι ο σύγχρονος τύπος δημοκρατίας βρίσκεται σε παρακμή, έχοντας απωλέσει την έννοια του δημοσίου συμφέροντος, πιστεύετε οτι έχει υπάρξει ουσιαστική πρόοδος;

Έγραψα ό,τι έγραψα, στο τελευταίο μου βιβλίο, το «Espejos» (μτφ. «Καθρέπτες»), θέλωντας να συμβάλω στην ανάκτηση αυτού που ονομάζω επίγειο ουράνιο τόξο. Το επίγειο ουράνιο τόξο περιέχει πολύ περισσότερα χρώματα και λάμψεις από ό,τι αυτό που εμφανίζεται στον ουρανό και η ανάκτησή του συνεπάγεται έναν πραγματικό εκδημοκρατισμό αυτού του κόσμου, ο οποίος λέει ότι είναι δημοκρατικός αλλά στην πραγματικότητα ανήκει σε λίγους που κατέχουν τα πράγματα, την εξουσία και το λόγο.Πώς θα ήταν η ελληνική δημοκρατία, αυτό το παγκόσμιο πρότυπο, ιδωμένη υπό την οπτική γωνία των γυναικών, των σκλάβων και των ξένων; Το ίδιο ερώτημα μπορεί να διατυπωθεί σε σχέση με τα ακόλουθα πρότυπα. Στο πρώτο Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών, ένας σκλάβος ισοδυναμούσε με τα τρία πέμπτα ενός ατόμου. Η εκλογή του Ομπάμα επιβεβαίωσε ότι η χώρα αυτή κάνει, πράγματι, προοδευτικά βήματα στον αγώνα κατά του ρατσισμού, αλλά έχει να διανύσει ακόμα πολύ δρόμο ως την εδραίωση μιας αληθινής παγκόσμιας δημοκρατίας..

Δηλώνετε οτι δεν πιστεύετε στα γεωγραφικά σύνορα. Πολύς λόγος γίνεται σε Ευρώπη και Αμερική για τους «κινδύνους» της μαζικής μετανάστευσης, για την οποία μιλάτε και στο τελευτάιο βιβλίο σας. Κάποιοι θεωρούν οτι πρέπει να μπει ένα όριο στην ανθρώπινη μετακίνηση ώστε να μην επωφεληθούν μη ουμανιστικές δυνάμεις, οι οποίες φαινομενικά βρίσκονται σε άνοδο. Τί πιστεύετε;

Οι καιροί είναι θλιβεροί. Ελεύθερο χρήμα, φυλακισμένοι άνθρωποι: Το χρήμα κυκλοφορεί ελεύθερα, χωρίς σύνορα, χωρίς τελωνεία, αλλά ο άνθρωπος μπορεί να βρεθεί φυλακισμένος για το απλό έγκλημα του να είναι «παράνομος», δηλαδή επειδή δεν έχει χαρτιά. Βέβαια, κανείς δεν ζήτησε διαβατήριο από τον Χριστόφορο Κολόμβο, κανείς δεν απαίτησε άδεια εργασίας ή πιστοποιητικό καλής διαγωγής από τον Φραγκίσκο Πιζάρο ή από τον Ερνάν Κορτές, ούτε από τόσους και τόσους δολοφόνους των ιθαγενών, που διέσχισαν τη θάλασσα από την Ευρώπη της Αναγέννησης ως τις ακτές της Αμερικής. Πηγαίνοντας ακόμα πιο πίσω στο χρόνο, αρκετά πιο παλιά, εάν η παγκόσμια αμνησία δεν μας εμποδίζει να ανακτήσουμε την πρώτη μας μνήμη, ας αναρωτηθούμε από πού προερχόμαστε. Έχουμε ξεχάσει την ιστορία και, κυρίως, έχουμε ξεχάσει την ιστορία της κοινής μας καταγωγής. Όλοι μα όλοι είμαστε αφρικανοί μετανάστες. Όλοι καταγόμαστε από την Αφρική, από εκεί ξεχύθηκαν οι παππούδες μας στον κόσμο, όταν τα πόδια ήταν το μοναδικό διαβατήριο που απαιτούνταν. Σε αυτό το τελευταίο βιβλίο, το «Espejos», αναρωτιέμαι: Ο Αδάμ και η Εύα ήταν μαύροι; Μπορεί και να ήταν, ποιος ξέρει. Ο ήλιος ανέλαβε να μοιράσει τα χρώματα πολύ αργότερα…

μετάφραση: Πρόδρομος Λιλίτσης

One thought on “ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΧΡΗΜΑ ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ: Η ΠΡΩΤΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΕΝΤΟΥΑΡΝΤΟ ΓΚΑΛΕΑΝΟ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΜΜΕ

  1. Παράθεμα: Η “άλλη” 3η Σεπτέμβρη « ΚΕΛΑΗΔΙΣΜΑΤΑ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s