ΤΕΛΕΙΩΝΕΙ Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΤΩΝ ΗΠΑ: ΠΟΛ ΣΑΜΟΥΕΛΣΟΝ (Paul Samuelson: the end of US hegemony)

paul-a-samuelson-resized

Θεωρείται από πολλούς, ως πατέρας της μοντέρνας οικονομικής θεωρίας, έχοντας ζήσει από κοντά όλες τις ιστορικές οικονομικές περιόδους από το κράχ των αρχών του αιώνα και ένθεν, ως σύμβουλος των προέδρων Ρούζβελτ και Κένεντι, ως συνδιαμορφωτής κομβικών για την οικονομία των ΗΠΑ πολιτικών που οι Δημοκρατικοί πρόεδροι εφήρμοσαν, βάζοντας στη πράξη την κεινσιανή θεωρία περι κρατικού παρεμβατισμού, και συγγράφοντας το πλέον πολυδιαβασμένο βιβλίο οικονομίας παγκοσμίως, την «Οικονομική». Στην ιστορική συγκυρία που βιώνουμε, με την Αμερικανική και παγκόσμια οικονομία σε κρίση, ένα ιστορικό πρόσωπο όπως ο κ. Πόλ Σάμουελσον υπογραμμίζει σε τηλεφωνική συνομιλία με την Ε οτι ελπίζει οι ΗΠΑ και η ΕΕ να απομακρυνθούν από τον νεοφιλελευθερισμό, παραδεχόμενος οτι ζούμε το τέλος του, με το κράτος να αναλαμβάνει εκ νέου ρόλο πρωταγωνιστή, τουλάχιστον για ένα αρκετά μεγάλο διάστημα.

Ο κ. Σάμουελσον χαρακτηρίζει επίσης τη μορφή πολιτεύματος που διαμορώθηκε επί ημερών ακραίου φιλελευθερισμού ως «πλουραλιστικη δημοκρατία των λόμπι» δηλώνοντας για τον ρόλο των εκατομμυριούχων «διαδρομιστών» στην πολιτική οτι «ο σατανάς όταν κάνει δωρεές σε πολιτικούς, προσδοκά κάποιο αντίτιμο», και λέγοντας οτι μόνο κεντρώοι πολιτικοί –κατα την άποψη του- μπορούν να θέσουν ελέγχους σε αυτή την κατάσταση. Με διάυγεια πνεύματος, παρα τα εννενήντα τρία χρόνια του, ο νομπελίστας οικονομίας του 1970 επιβεβαιώνει επίσης την πρόβλεψη του αναλυτή Εμμάνουελ Τόντ περι τερματισμού της παγκόσμιας κυριαρχίας της Αμερικής, λόγω και της οικονομικής κατάστασης, υποστηρίζοντας οτι σε λίγα χρόνια χώρες όπως η Κίνα είναι πιθανόν να αναλάβουν τα ηνία…     

Κε Σάμουελσον, ακόμη και νεοφιλελύθεροι σχολιαστές δηλώνουν μετά τις τελευταίες εξελίξεις οτι «τώρα είμαστε όλοι Κεινσιανιστές». Βλέπετε το θάνατο του νεοφιλελευθερισμού υπο αυτό το πρίσμα;

Ελπιζω οτι οι οικονομικές πολιτικές των ΗΠΑ και της ΕΕ θα απομακρύνθούν από τον ακραίο φιλελευθερισμό του Μίλτον Φρίντμαν διότι γνωριζω από την οικονομική ιστορία οτι οι ανεξέλεγκτες καπιταλιστικές αγορές δεν θα θεραπευτούν από μόνες τους και θα δημιουργήσουν τρομερές ανισότητες και περιοδική αστάθεια. Χρονολογώ την απαρχή αυτής της νεοφιλελεύθερης πορείας στην εκλογή του Ρόναλντ Ρίγκαν το 1980. Μετά τη χρηματοπιστωτική φούσκα ήταν αναποφευκτη η επαναφορά του κρατικού παρεμβατισμού, ο οποίος πιστεύω οτι θα πρωταγωνιστήσει για μεγάλο διάστημα, και θα επεκταθεί και σε άλλους τομείς της οικονομίας. Είναι το τέλος του νεοφιλελευθερισμού όπως τον ξέραμε. Πιστεύω όμως οτι θα προσπαθήσει να ανακαμψει σε κάποιο σημείο της ιστορίας. Η ζωή κάνει κύκλους.  Όταν υπάρχει ευημερία, οι άνθρωποι συντηρητικοποιούνται. Όταν η χώρα υποφέρει, στρέφονται προς το κέντρο και την αριστερά.  Σαν ρεαλιστής λοιπόν, γνωρίζω οτι ακόμη και ικανοί «παρεμβατιστές» μπορεί να κάνουν λάθη.  Αλλά θα είναι πολύ καλύτεροι , από τη μεγαλύτερη συμφορά της Αμερικής, τον Μπούς, που διεξαγάγει άχρηστους πολέμους, και έχει διορισει ανίκανα οικονομικά κυβερνητικά στελεχη, τα οποία  διορίστηκαν ακριβώς λόγω της ανικανότητα τους.   

Όταν γράφατε την «Οικονομική», είχατα κατα νου οτι η οικονομία της αγοράς θα είχε ως παρενέργεια την υποδαύλιση του δημοκρατικού πολιτεύματος;  

Στις δεκαοχτώ εκδόσεις του συγγράματος μου απεικονίζονται οι δυναμικές αλλαγές της οιιονομικής ιστορίας. Από το παράδειγμα της Χιλής και του οικονομικoύ μοντέλου του Μίλτον Φρίντμαν που εφήρμοσε ο Πινοσέτ ενώ σκότωνε κρυφά χιλιάδες ανθρώπους, προέβλεψα οτι η Κίνα δεν θα εφήρμοζε το παράδειγμα του Γκορματσώφ, μετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλσιμού, ο οποίος παρείσχε πρώτα πολιτικές ελευθερίες και στη συνέχεια αναδιοργάνωσε την σοβιετική οικονομία. Έγραψα λοιπόν για το φασιστικό καπιταλισμό ή τη σύζευξη του καπιταλισμού με στυγνά μονοκομματικά καθεστώτα. Όσον αφορά τη δημοκρατία μας, είναι αλήθεια οτι ισχύει το ένας άνθρωπος μια ψήφος, αλλά είναι ψευδές το οτι κάποιος εκατομμυριούχος δεν μπορεί να κινητοποιήσει εκατοντάδες ψήφους. Ο σατανάς όταν κάνει δωρεές σε ρεπουμπλικάνους και δημοκρατικούς υποψήφιους, για προσκόμιση ψήφων, προσδοκά κάποιο αντίτιμο. Είναι μέρος των ατελειών του πολιτεύματος. Εάν όμως το εκλογικό σώμα αποφασίσει να εκλέγει κεντρώους προέδρους, θα τεθούν μεγαλύτεροι έλεγχοι στα συμφέροντα και θα μειωθεί η ζημιά που προκαλεί η πλουραλιστικη δημοκρατία των λόμπι όταν συνδυάζεται με μια ανεξέλεγκτη ελεύθερη αγορά.

Ο γαλλοαμερικανός καθηγητής Εμμάνουελ Τόντ, προδίκασε πριν μερικά χρόνια οτι οι ΗΠΑ, θα πάψουν να είναι κυρίαρχες, λόγω του οτι αποκήρυξαν την αρχή της ελευθερίας αντικαθιστώντας την με μια ολιγαρχία, και του οτι αφέθηκε, ατομικά και συλλογικά να έχει τρομερό οικονομικό εξωτερικό χρέος, συνοδευμόμενο από ένα δυσβάσταχτα αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο. Ποία είναι η γνώμη σας;  

Έχει δίκιο. Έχει ήδη πραγματοποιηθεί. Δεν έχουμε σήμερα τη δύναμη να επιβάλλουμε τη θέληση μας στη Κίνα, για παράδειγμα. Η Αμερικανική κοινωνία δεν αποταμιεύει πλέον, αντιθέτως έχει γίνει υπερβολικά σπάταλη, σε όλα τα επίπεδα. Και με τις μεσανατολικές κουταμάρες του Μπούς, αρρωσταίνει.  Αμέσως μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο, είχαμε το 45% του παγκόσμιου ΑΠΕ. Σταδιακά αυτό μειώνεται, σε σημείο που εάν το κινεζικό καθεστώς δεν κάνει μεγάλα λάθη, σε τριάντα χρόνια η Κίνα θα έχει τετραπλάσιο ή και πενταπλάσιο αριθμό μορφωμένου και καταρτισμένου πληθυσμού από τις ΗΠΑ. Αυτό είναι ένα από τα προβλήματα με τον Μπούς. Νομιζει οτι μπορούμε ακόμη να επβαλλόμαστε. Πρεπει να γνωρίζουμε τα όρια μας, και να πάψουμε να δρούμε μονομερώς.  

Καποιοι σχολιαστές υποστηρίζουν οτι η σημερινή κατάσταση μοιάζει με αυτή της Μεγάλης Ύφεσης της δεκαετίας του 30, όπου οι δυτικές οικονομίες ανήνηψαν μόνο μετά τον Β’ Παγκόμιο Πόλεμο, ο οποίος επέβαλε την επαναδραστηριοποίηση της βιομηχανίας. Και σημειώνουν οτι ελπίζουν να μην βρισκόμαστε σήμερα σε τέτοια τροχιά. Πώς το σχολιάζετε;

Πρέπει αν είμαστε πολύ προσεκτικοί όταν μιλούμε για το μέλλον. Η τάση πάντως είναι μεγάλο μέρος του αναπτυσσόμενου κόσμου να πλησιάζει σε ευημερία τον ανεπτυγμένο δυτικό. Ακόμη και στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ο νότος έχει πλησιάσει σε πλούτο το βορρά. Εάν η παγκόσμια πολιτική κατάσταση παραμείνειως ειρηνική, περιοχές όπως η πρώην ανατολική Γερμανία θα φτάσει σε ευημερία την δυτική. Και τα νέα μέλη της ευρωπαικής αγοράς έχουν τη δυνατότητα για χρόνια να αναπτύσσονται πολύ ταχύτερα από οτι οι κεντρικές χώρες της ΕΕ, κάτι θετικό για την οικονομία. Οι ΗΠΑ διατηρούν ως σήμερα την οικονομική υπεροχή που απέκτησαν έναντι του υπόλοιπου κόσμου μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Πάντα πίστευα όμως οτι η ατμομηχανή της παγκόσμιας οικονομίας, που σήμερα είναι οι ΗΠΑ, έχει συγκεκριμένους περιορισμούς στην ανάπτυξη της. Και θεωρώ οτι κάποια στιγμή και άλλες ατμομηχανές θα τεθούν σε παράλληλη, ανταγωνιστική τροχιά με την αμερικανική, και σε κάποιο σημείο θα μας προσπεράσουν, κατι που δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί. Αυτο όμως δεν σημαίνει οτι δεν θα πραγματοποιηθεί.   

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s