Ο ΤΣΑΚ ΣΟΥΝΤΕΤΙΤΣ ΓΙΑ UCK ΚΑΙ ΚΑΡΛΑ ΝΤΕΛ ΠΟΝΤΕ (Chuck Sudetic interview on KLA and Carla Del Ponte)

uck

Oι πληροφορίες και καταγγελίες που έφταναν στην εισαγγελία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης χρόνια πριν ήταν σοκαριστικές. Αναφέρονταν στην απαγωγή, δολοφονία και αφαίρεση ζωτικών οργάνων κρατουμένων, κυρίως Σέρβων, από υψηλόβαθμα στελέχη του UCK στην Αλβανία, και για πώληση τους σε χώρες εκτός Βαλκανίων, λίγο μετά τον τερματισμό του πολέμου στο Κόσοβο. Η κα Κάρλα Ντελ Πόντε, εισαγγελέας του Δικαστηρίου για εγκλήματα πολέμου εκείνη την εποχή, και ο κ. Τσάκ Σόυντετιτς, πρώην ρεπόρτερ των ‘Νιού Γιόρκ Τάιμς’στην πρώην Γιουγκοσλαβία και αναλυτής του ανωτέρω δικαστικού οργάνου,  αποκάλυψαν πρόσφατα μέσω του βιβλίου ‘Το Κυνήγι’, στοιχεία που συνηγορούν για το αληθές των καταγγελιών. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο κ. Σούντετιτς υποστηρίζει οτι οι διεθνείς και τοπικές αρχές του Κοσόβου και της Αλβανίας, ενώ γνώριζαν, ερεύνησαν ‘ανεπαρκώς’ την υπόθεση, και χαρακτηρίζει ως ‘περιττό, ασαφή’ και ‘λαθος’ τον ισχυρισμό των σημερινών εισαγγελικών αρχών στη Χάγη περι έλλειψης ‘απτών αποδείξεων’. Παράλληλα, μεμφόμενος παρόμοιες συμπεριφορές από πλευράς Σερβικών αρχών, δηλώνει οτι οι αποκαλύψεις έγιναν με οκτώ χρόνια καθυστέρηση, λόγω ‘δικαστικής πρακτικής’, και όγκου εργασίας που απαιτήθηκε για τη συγγραφή του βιβλίου.

Κε Σούντετιτς, γιατί δεν έγιναν οι αποκαλύψεις νωρίτερα, εφόσον η εισαγγελεας έμαθε για τα καταγγελόμενα εγκλήματα σχεδόν 8 χρόνια πριν; Έχει να κάνει με την ημερομηνία ανακήρυξης της ανεξαρτησίας του Κοσόβου;  

Η κα Ντελ Πόντε δεν προέβη σε αποκαλύψεις νωρίτερα λόγω δικαστικής πρακτικής και μη δικαιοδοσίας. Δούλευε όμως παρασκηνιακά παρακινώντας άλλους θεσμούς να ερευνήσουν εγκλήματα εκτός δικαιοδοσίας της. Απεργάστηκα το ‘Κυνήγι’ κάνοντας εκτεταμένες συνεντεύξεις μαζί της και ανατρέχοντας σε στοιβάδες εγγράφων. Η συγγραφή ολοκληρώθηκε αρκετούς μήνες μετά την αρχική προθεσμία. Εάν ολοκλήρωνα το κείμενο στην ώρα του, η έκδοση θα προηγείτο της διακήρυξης της ανεξαρτησίας του Κοσόβου. Όταν έγραφα το βιβλίο, δεν είχα ιδέα για την ημερομηνία της διακήρυξης.

Γνώστης του δικαστηρίου της Χάγης έχει δηλώσει οτι ‘Η Ντελ Πόντε ήταν τόσο εξοργισμένη με τους Αμερικανούς για τη μη συνεργασία τους στην έρευνα για μέλη του UCK που χρησιμοποίησησε ιστορίες φρικτών εγκλημάτων για να το υποδηλώσει’. Ποιά η άποψη σας; 

Δεν είμαι γνώστης των πηγών πληροφόρησης του εν λόγω ανθρώπου. Δεδομένου οτι η κα Ντελ Πόντε και εγώ είμαστε  οι μόνοι που συνεργάστηκαν για το βιβλίο, υποθέτω οτι προκειται για εικασίες και όχι για πραγματικότητα. Με βάση το τι γνωρίζω δεν υπάρχει σύνδεση των περιεχομένων του και των πιστεύω της κας Ντελ Πόντε για τις ΗΠΑ.

Αξιωματούχοι του Δικαστηρίου της Χάγης έχουν αμφισβητήσει τους ισχυρισμούς σας για τους λόγους που η έρευνα για τα εγκλήματα δεν προχώρησε από δηλώνωντας οτι οι καταγγελίες ‘ακολουθήθηκαν’ αλλά δεν βρέθηκαν ‘απτές αποδείξεις’, ενώ εσείς έχετε δηλώσει οτι το δικαστήριο δεν το έπραξε λόγω δικαιοδοσίας και διότι οι δημοσιογράφοι που ερεύνησαν αρχικά την υπόθεση δεν παρείσχαν στο δικαστήριο τις ταυτότητες των πηγών τους. Τι έχετε να δηλώσετε;

Οι εκπροσωποι της εισαγγελίας του δικαστηρίου πρέπει να ερωτηθούν πώς, και εάν, η επίσημη θέση τους διαφέρει από το περιεχόμενο του βιβλίου. Στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν διαφορές. Δυστυχώς, σε συνέντευξη τύπου στις 16 Απριλίου στη Χάγη, οι εκπροσωποι της σημερινής εισαγγελίας έκαναν μια περιττή, ασαφή δήλωση για τα ευρήματα μιας ερευνητικής αποστολής το 2003 σε σπίτι κοντά στην περιοχή Μπουρέλ της Αλβανίας, όπου πηγές έγκυρων δημοσιογράφων κατέδειξαν οτι έγιναν κάποιου είδους μεταμοσχέσεις οργάνων Σέρβων κρατουμένων. Οι εκπρόσωποι της εισαγγελίας έκαναν να φαίνεται οτι δεν βρέθηκαν στοιχεία που δίνουν υπόσταση στον ισχυρισμό.  Ήταν λάθος. Δημοσιογράφοι – άνθρωποι που δεν διάβασαν ποτέ το βιβλίο- συμπέραναν οτι δεν βρέθηκε τιποτε. Στη ν πραγματικότητα όμως οι ερευνητές βρήκαν γάζες, σύριγγες, και φάρμακα που χρησιμοποιούνται για χειρουργικές επεμβάσεις και ίχνη αίματος πιτσιλισμένα σε όλο το καθιστικό του εν λόγω σπιτιού. Τα ευρήματα δεν απέδειξαν οτι έγιναν εγχειρήσεις αφαίρεσης οργάνων. Το ‘Κυνήγι’ δεν αναφέρει κάτι τέτοιο. Αλλά προσέθεσαν ειδικό βάρος στους ισχυρισμούς των πηγών. Ερευνητές της UNMIK (πολιτική διοίκηση του ΟΗΕ στο Κόσοβο), ένας Αλβανός εισαγγελέας όπως και δημοσιογράφοι ήταν παρώντες. Το δικαστήριο δεν είχε την εξουσία να ερευνήσει περαιτέρω την υπόθεση. Και δεν είχε διακιοδοσία, διότι το καταγγελόμενο έγκλημα φέρεται να έγινε μετά το τέλος της ένοπλης σύγκρουσης στο Κόσοβο, μετά την άφιξη της Νατοικής δύναμης στις 12 Ιουνίου 1999. Αυτό ακριβώς αναφέρει το βιβλίο. Η UNMIK, οι αρχές της Αλβανιας και του Κοσόβου, μπορούσαν να ερευνήσουν περαιτέρω. Απ όσο γνωρίζω, δεν το έπραξαν.

Εάν οι δημοσιογράφοι δεν αποκάλυπταν τις ταυτότητες των πηγών τους για λόγους ασφαλείας των πληροφοριοδοτών, παρείσχε το Δικαστήριο της Χάγης εκείνη την περίοδο τις κατάλληλες διαβεβαιώσεις για την ασφάλεια τους εάν μιλούσαν;

 Οι αρχές Κοσόβου, Αλβανίας και η UNMIK μπορούσαν να βρούν τις ίδιες πηγές εάν ερευνούσαν την υπόθεση με την προθυμία που είχαν οι δημοσιογράφοι. Είναι σαφές οτι έγινε ανεπαρκής έρευνα στις αρχικές αναφορές για απαγωγές Σέρβων του Κόσοβου, την μεταφορά τους στην Αλβανία , και την τελική τύχη αυτών των ανθρώπων. Η UNMIK,  οι Αλβανικές και Κοσοβάρικες αρχές  γνώριζαν  τις αναφορές.   

Επικριτές της Κας Ντελ Πόντε λένε οτι θα έπρεπε να παραιτηθεί ή να λάβει δραστικότερα μέτρα διαμαρτυρόμενη για τη στάση της UNMIK, η οποία, όπως η ίδια λέει, την απέτρεπαν από το να ερευνήσει ικανοποιητικώς τα καταγγελθέντα εγκλήματα Αλβανών Κοσοβάρων. Τί έχετε να πείτε;

Η κα Ντελ Πόντε έκανε οτι μπορούσε για να πετύχει τη συνεργασία των διεθνών και τοπικών αρχών στο Κόσοβο. Αυτοί που λένε οτι έπρεπε να παραιτηθεί προέρχονται από κυβερνήσεις, κυρίως τη Σερβική, που θα ήθελαν την παραίτηση της διότι πίεζε όσο μπορούσε ώστε να συνεργαστούν στην έυρεση στοιχείων, στη σύλληψη διωκόμενων ατόμων, και την προστασία μαρτύρων.  Τέτοια κριτική είναι υποκριτική και απληροφόρητη.

Λέγεται οτι το είδος πίεσης που δέχτηκε η Σερβία δεν ασκήθηκε στους Αλβανούς Κοσοβάρους για αυτή την υπόθεση ή για παρόμοιες υπόθέσεις ώστε να δοθούν πληροφορίες και στοιχεία. Ποιά είναι η θέση σας;

Μακράν τα περισσότερα εγκλήματα πολέμου στη πρώην Γιουγκοσλαβία διαπραχθηκαν από Σέρβους κατα Βόσνιων μουσουλμάνων, κροατών, αλβανών, και ανθρώπων μεικτών γάμων. Οι αρχές του Βελιγραδίου, με την εξαίρεση του Ζόραν Τζίντζιτς, που δολοφονήθηκε από εκτελεστές που είχαν δουλέψει για την στρατιωτικο-αστυνομική δύναμη του Μιλόσεβιτς, είχαν ένα θλιβερό ιστορικό συνεργασίας με το Δικαστήριο. Δυστυχώς, όπως λεπτομερώς καταδεικνύει το βιβλίο, η πίεση στη Σερβία κόπασε από τις ΗΠΑ και την ΕΕ το 2006-2007. Οι Μλάντιτς και Κάρατζιτς, οι οποίοι καταζητούνταν για τη γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα, είναι ελεύθεροι, κυρίως λόγω της άρνησης του Βελιγραδίου να τους συλλάβει και να τους μεταφέρει στη Χάγη. Το ‘Κυνήγι’ περιγράφει σαφώς τις προσπαθειες της κας Ντελ Πόντε στο να λάβει τη συνεργασία των Κοσοβάρων και της UNMIK – συμπεριλαμβανομένου του θέματος της προστασίας των μαρτύρων-και το πώς η UNMIK διαχειρίστηκε ζητήματα συνεργασίας με το Δικαστήριο σε κρίσιμες στιγμές. Η κα Ντελ Πόντε δεν ευνοούσε κανέναν και μεταχειριζόταν το δυνατόν όλους ισότιμα, επιμένοντας εξίσου για τη σύλληψη Αλβανών και Σέρβων.

Θα υποστηρίζατε την επίσημη επανεξέταση της υπόθεσης; Ποιό είναι το πιο κατάλληλο διεθνές νομικό σώμα για τη διενέργεια της κατα τη γνώμη σας;

Στόχος του βιβλίου, είναι να  προσελκύσει την προσοχή για τους αγνοούμενους Σέρβους και να παρακινήσει τη διενέργεια έρευνας από τις διεθνείς και Αλβανικές αρχές του Κοσόβου, και τις αρχές τις Αλβανίας. Η ερώτηση που πρέπει να τεθεί είναι γιατί δεν προχώρησαν οι έρευνες νωρίτερα. Η Αλβανία και το Κόσοβο έχουν χρέος να διενεργήσουν έρευνες. Θα πρεπει να προσεγγίσουν το Βελιγράδι για βοήθεια. Καμία έρευνα, ωστόσο, δεν θα είναι αξιοπιστη αν δεν επιβλέπεται από κάποιο αμερόληπτο διεθνές όργανο. Ο κόσμος οφείλει στους αγνοούμενους Σέρβους την ίδια προσοχή που οφείλει στους αγνούμενους Αλβανούς που κείτονται νεκροί σε μαζικούς τάφους σε κυβερνητικές εγκαταστάσεις κοντά στο Βελιγράδι, για τους οποίους οι Σερβικές αρχές δεν έχουν ερευνήσει αρκετά.

 

 «

La Caccia» Carla Del Ponte – Chuck Sudetic Milano: Εκδόσεις Feltrinelli, 2008

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ

Στις 25 Ιανουαρίου 2001, κατά την πρώτη επίσκεψή μου στο Βελιγράδι, συνάντησα οικογένειες αγνοουμένων από το Κόσοβο, οι οποίες είχαν συγκεντρωθεί μέσα στο κτήριο του υπουργείου Εξωτερικών ενώ, στους δρόμους απέξω, μερικές εκατοντάδες διαδηλωτών θορυβούσαν. Ο επικεφαλής της ομάδας του Κοσόβου, Ράνκο Ντίνοβιτς, ενημέρωσε την αντιπροσωπεία μου και εμένα για τα άτομα που αγνοούνταν στο Κόσοβο μεταξύ 1998 και 2001. Η ένωση είχε στη διάθεσή της στοιχεία για εγκληματικές δραστηριότητες μελών του KLA.(1) Στα στοιχεία, μας είπε, περιλαμβάνονταν μαρτυρίες για απαγωγές ανδρών, γυναικών και παιδιών, τα τρία τέταρτα των οποίων συνελήφθησαν μετά την άφιξη (σ.μ. στην επαρχία) της KFOR(2) και της UNMIK(3). Ο Ντίνοβιτς κατηγόρησε τον εκ των ηγετών του KLA Χασίμ Θάτσι, πολιτικό διευθυντή του, και τον Ατζίμ Τσέκου, διοικητή του, ότι έφεραν την ευθύνη για τις απαγωγές και τις δολοφονίες στο Κόσοβο. Ο Ντίνοβιτς είπε ότι η ένωση είχε συλλέξει τα ονόματα 200 απαγωγέων, όλοι τους μέλη του KLA.

Ο Ντίνοβιτς μου ζήτησε να ερευνήσω εγκλήματα που διαπράχθηκαν μετά την άφιξη της KFOR στο Κόσοβο, τον Ιούνιο του 1999. Είπα ότι θα προσπαθήσω. Του ζήτησα όμως να παροτρύνει την κυβέρνηση της Γιουγκοσλαβίας να υποστηρίξει την επέκταση των αρμοδιοτήτων του Δικαστηρίου στη διερεύνηση αυτών των θρυλούμενων εγκλημάτων. Εκείνη την εποχή, πολλές οικογένειες εξαφανισθέντων Σέρβων είχαν την πίστη ότι οι συγγενείς τους ήταν ακόμα ζωντανοί και είχαν μεταφερθεί στην Αλβανία, όμως παραδόξως, ελάχιστες ήταν οι αξιόπιστες περιπτώσεις αξίωσης πληρωμής λύτρων. Μετά τη συνάντηση, είδα έξω τους διαδηλωτές να φέρουν πλακάτ και τους άκουσα να φωνάζουν: «Η Κάρλα είναι πόρνη». Ορισμένοι εξ αυτών χρησιμοποίησαν σφεντόνες για να χτυπήσουν το αυτοκίνητό μου με μάρμαρα ενώ απομακρυνόταν.

Υπ’ όψιν του γραφείου της Εισαγγελίας περιήλθαν εντέλει πληροφορίες τις οποίες ερευνητές της UNMIK και άλλοι αξιωματούχοι συνέλεξαν από ομάδα αξιόπιστων δημοσιογράφων, οι οποίες ανέφεραν πως κατά τους θερινούς μήνες του 1999, Αλβανοί Κοσοβάροι μετέφεραν με φορτηγά 100 ώς 300 απαχθέντες πέρα από τα σύνορα του Κοσόβου, στο έδαφος της βόρειας Αλβανίας. Οι κρατούμενοι αυτοί αρχικά αιχμαλωτίστηκαν σε αποθήκες και άλλους χώρους σε διάφορες περιοχές, μεταξύ των οποίων οι πόλεις Κούκες και Τρόπογια. Σύμφωνα με τις δημοσιογραφικές πηγές, που μας είπαν μόνο ότι επρόκειτο για Αλβανούς Κοσοβάρους, ορισμένοι από τους νεότερους και πιο υγιείς αιχμαλώτους -που σιτίζονταν καλά, εξετάζονταν από γιατρούς και ουδέποτε υπόκειντο σε κακομεταχείριση- μεταφέρθηκαν σε άλλες εγκαταστάσεις μέσα και γύρω από το Μπουρέλ, ορισμένοι σε μια καλύβα πίσω από ένα κίτρινο σπίτι, 20 χλμ. νότια της πόλης. Ενα από τα δωμάτια αυτού του κίτρινου σπιτιού, ανέφεραν οι δημοσιογράφοι, είχε μετατραπεί σε αυτοσχέδιο χειρουργείο και εκεί οι γιατροί αφαιρούσαν τα εσωτερικά όργανα των κρατουμένων. Τα όργανα αυτά μεταφέρονταν στη συνέχεια παράνομα -μέσω του αεροδρομίου Ρίνα, κοντά στα Τίρανα- στο εξωτερικό, σε χειρουργικές κλινικές όπου τα περίμεναν για μεταμόσχευση ασθενείς-αγοραστές, σύμφωνα με τις πηγές, μία εκ των οποίων είπε ότι προσωπικά μετέφερε ένα τέτοιο φορτίο στο αεροδρόμιο.

Θύματα από τα οποία είχε αφαιρεθεί μόνο ο ένας νεφρός, ράβονταν και μεταφέρονταν φρουρούμενοι εκ νέου στην καλύβα μέχρι να θανατωθούν, για να τους πάρουν και τα άλλα ζωτικά όργανα. Με αυτόν τον τρόπο οι άλλοι κρατούμενοι στην ίδια καλύβα μάθαιναν την τύχη που περίμενε και τους ίδιους και κατά πληροφορίες εκλιπαρούσαν τρομοκρατημένοι τους θύτες τους να τους σκοτώσουν αμέσως.

Οι πληροφορίες λένε επίσης ότι μεταξύ των κρατουμένων που μεταφέρθηκαν σε αυτή την καλύβα ήταν γυναίκες από το Κόσοβο, την Αλβανία, τη Ρωσία και άλλες σλαβικές χώρες, ενώ δύο από τις πηγές είπαν ότι βοήθησαν στην ταφή των σορών των νεκρών γύρω από το κίτρινο σπίτι και σε ένα κοντινό νεκροταφείο.

Σύμφωνα με τις πηγές, η παράνομη μεταφορά επραγματοποιείτο εν γνώσει και με την ενεργό εμπλοκή μεσαίων και ανώτατων στελεχών του KLA. Ερευνητές του Δικαστηρίου διαπίστωσαν ότι ενώ οι πληροφορίες από τους δημοσιογράφους και τους αξιωματούχους της UNMIK ήταν στοιχειώδεις, οι λεπτομέρειες είχαν συνοχή και επιβεβαίωναν πληροφορίες που το ίδιο το Δικαστήριο είχε συλλέξει.

«Το εσωτερικό υλικό (του Γραφείου της Εισαγγελέως) δεν… περιέχει υλικό για την Αλβανία, ωστόσο οι λίγες καταθέσεις μαρτύρων και κάποιο άλλο υλικό που έχουμε επιβεβαιώνουν σε έναν βαθμό τις ως άνω πληροφορίες», διάβασα σε υπόμνημα επί του θέματος. «Ολα τα άτομα τα οποία κατά τις πηγές ήταν στο/στα στρατόπεδα της Αλβανίας στο τέλος του καλοκαιριού του 1999 έχουν εξαφανιστεί από το καλοκαίρι του 1999 και δεν έχουν θεαθεί έκτοτε».

Οι συστάσεις ήταν προφανείς: «Λαμβάνοντας υπ’ όψιν την άκρως σοβαρή φύση αυτών των υποθέσεων, το γεγονός ότι πρακτικά κανένα σώμα θύματος του KLA δεν βρέθηκε σε εκταφές στο Κόσοβο και το γεγονός ότι οι αγριότητες αυτές καταγγέλθηκε ότι έγιναν υπό την επιτήρηση ή τη διοίκηση της μεσαίας και υψηλής ηγεσίας του KLA, θα πρέπει οπωσδήποτε να τύχουν διερεύνησης με τον πλέον δυνατό ενδεδειγμένο τρόπο από επαγγελματίες και έμπειρους ερευνητές».

Τα γνωστά θύματα αυτών των υποθέσεων απήχθησαν πιθανώς μετά το πέρας της αεροπορικής εκστρατείας του ΝΑΤΟ, σε μια εποχή που το Κόσοβο έβριθε από ξένους ειρηνευτές, λεγεώνες ανθρώπων οι οποίοι ερευνούσαν για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και μέλη ανθρωπιστικών οργανώσεων, με αποτέλεσμα να είναι ασαφές εάν τα εγκλήματα που διεπράχθησαν τότε ενέπιπταν στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου για την πρώην Γιουγκοσλαβία.

Το Γραφείο της Εισαγγελέως επιθυμούσε οι δημοσιογράφοι και η UNMIK να του παραδώσουν τα ονόματα των πηγών και άλλα ατομικά τους στοιχεία, όπως επίσης και κάθε πληροφορία που αφορούσε τους διατυπωθέντες ισχυρισμούς. Το Γραφείο όφειλε να συνθέσει και να αναλύσει κάθε εσωτερικό στοιχείο που συνδεόταν με την υπόθεση. Ακόμα και αν οι δημοσιογράφοι και η UNMIK ήταν μη συνεργάσιμοι, το Γραφείο όφειλε να ταυτοποιήσει, εντοπίσει και πάρει κατάθεση από τις πηγές των δημοσιογράφων, χωρίς να γνωρίζει την ταυτότητά τους ή το πού βρίσκονταν, να αναλάβει μια αποστολή με τις πηγές αυτές στα σημεία που αναφέρονται, στην Αλβανία και -αν είναι αναγκαίο- να ορίσει τόπο εγκλήματος και να διεξαγάγει έρευνες και εκταφές.

Μέρος Δεύτερο

Το καλοκαίρι του 2002, το Γραφείο της Εισαγγελέως εξακολουθούσε να έχει προβλήματα στη συλλογή στοιχείων ικανών να στοιχειοθετήσουν κατηγορίες. Οι ανακριτές εξακολουθούσαν να αντιμετωπίζουν προβλήματα στην ανάδειξη τεκμηρίων που θα συνέδεαν υψηλόβαθμους αξιωματούχους με εκδηλώσεις εγκληματικής δράσης. Νομικοί στις δίκες συζητούσαν προβλήματα που άπτονταν της δικαιοδοσίας, αναφορικά με την προοπτική απαγγελίας κατηγοριών για υποθέσεις που προέκυψαν μετά την αποχώρηση των σερβικών αρχών από το Κόσοβο. Πολλά από τα θύματά μας ήταν ηλικιωμένοι άνδρες και γυναίκες που έμειναν μόνοι τους στα χωριά τους μετά τη μαζική φυγή των νεότερων, με αποτέλεσμα να έχουμε νεκρά ή αγνοούμενα θύματα και ελάχιστους μάρτυρες. Μας έλειπαν ντοκουμέντα που να περιγράφουν τη δομή του KLA, αλλά και μάρτυρες πρόθυμοι να μιλήσουν για τη δομή αυτή. Ομάδες ιατροδικαστών συγκέντρωσαν πληροφορίες μελετώντας περίπου τριάντα σορούς, τις οποίες βρήκαν κοντά στη λίμνη Ράντονιτς, όμως ώς το φθινόπωρο οι ειδικοί, διενεργώντας τεστ DNA, είχαν καταφέρει να ταυτοποιήσουν μόνον οκτώ.

 

Στις 22 Οκτωβρίου 2002 επέστρεψα στην Πρίστινα. Ο νέος διοικητής της KFOR, Φάμπιο Μίνι, ένας Ιταλός στρατηγός, με διαβεβαίωσε ότι οι δυνάμεις του ήταν έτοιμες να συλλάβουν οποιονδήποτε κατηγορούμενο ενώπιον του Δικαστηρίου, οποτεδήποτε, και ότι η εκτίμηση απειλής δεκατεσσάρων δυνάμει στόχων του KLA είχε ολοκληρωθεί. Είπα στο στρατηγό Μίνι ότι ένα ή δύο κατηγορητήρια θα είχαν επιβεβαιωθεί ώς το τέλος του έτους. Ο Μίνι είπε ότι η KFOR θα επιδιώξει κατ’ αρχάς να πείσει τους κατηγορουμένους να παραδοθούν οικειοθελώς αλλά θα έχει ταυτόχρονα έτοιμη επιχείρηση σύλληψής τους, που θα μπορεί να εκτελεστεί άμεσα. Ο Μίνι, όπως και ο προκάτοχός του Βαλεντίν, εξέφρασε την ανησυχία του για την αξιοπιστία της UNMIK. «Θα χρειαστεί να συνεργαστούμε με την UNMIK την τελευταία στιγμή» είπε ο στρατηγός Μίνι. Και μετά αστειεύτηκε με τη στενή σχέση ορισμένων μελών της UNMIK με πρώην μέλη του KLA. Οταν έγιναν οι πρώτες συλλήψεις ο Μίνι είπε: «Θα δούμε μερικούς τοπικούς ηγέτες να πηγαίνουν διακοπές με αμερικανική συνοδεία». Μιλήσαμε και για αγνοούμενους, για πληροφορίες ότι υπήρχαν ομαδικοί τάφοι σε τρεις περιοχές της βόρειας Αλβανίας και για την πιθανή εμπλοκή των μυστικών υπηρεσιών της Αλβανίας. Ο Μίνι διέταξε τους ανθρώπους του να προετοιμαστούν για αναγνωριστικές πτήσεις και σάρωση, με υπέρυθρες, σημείων όπου πιθανολογείται ότι βρίσκονται ομαδικοί τάφοι, πριν πέσουν τα χειμωνιάτικα χιόνια. Στην UNMIK μάθαμε ότι μια πηγή είχε ζητήσει 50.000 ευρώ για να υποδείξει καθέναν από τους δύο τάφους στη βόρεια Αλβανία.

Πέρασαν αρκετοί μήνες πριν το Δικαστήριο και οι ερευνητές της UNMIK ταξιδέψουν στην κεντρική Αλβανία και επισκεφτούν το κίτρινο σπίτι που οι δημοσιογραφικές πηγές είχαν υποδείξει ως τον τόπο όπου οι αιχμάλωτοι θανατώνονταν για να τους αφαιρεθούν τα όργανα. Οι δημοσιογράφοι οδήγησαν τους ερευνητές και έναν Αλβανό εισαγγελέα στο σημείο. Το σπίτι ήταν πια λευκό, αλλά ο ιδιοκτήτης του αρνήθηκε ότι το είχε βάψει παρ’ όλο που οι ερευνητές είδαν εμφανείς κίτρινες κηλίδες στο κάτω μέρος των τοίχων. Στο έδαφος οι εμπειρογνώμονες βρήκαν κομμάτια από γάζες. Πιο δίπλα μια χρησιμοποιημένη σύριγγα, δύο άδεια πλαστικά μπουκάλια ορού καλυμμένα με ξερή λάσπη και άδεια φιαλίδια φαρμάκων, ορισμένα από μυοχαλαρωτικό σκεύασμα που χορηγείται κατά τη διάρκεια επεμβάσεων. Χημικό σπρέι που χρησιμοποιεί η σήμανση αποκάλυψε κηλίδες αίματος στους τοίχους και το δάπεδο ενός εσωτερικού δωματίου, διαστάσεων περίπου δύο επί ένα. Κατά τη διάρκεια των δύο ημερών που έμειναν στο χωριό οι ερευνητές, ο ιδιοκτήτης (σ.μ. του σπιτιού) έδωσε πολλές διαφορετικές εκδοχές για το αίμα. Αρχικά είπε ότι η γυναίκα του είχε πριν από πολλά χρόνια γεννήσει το παιδί τους σε αυτό ακριβώς το δωμάτιο. Αργότερα και αφού η γυναίκα του είχε αποκαλύψει ότι τα παιδιά τους γεννήθηκαν αλλού, ισχυρίστηκε ότι η οικογένεια χρησιμοποιούσε το χώρο ως σφαγείο για τα ζώα κατά τη μουσουλμανική γιορτή.

Τα ευρήματα των ερευνητών, συνδυαζόμενα με τις ανέκδοτες πληροφορίες που είχαν δώσει οι δημοσιογράφοι, ήταν βασανιστικά. Δεν είναι ασύνηθες να βγαίνουν κάθε τόσο από περιοχές ένοπλων συρράξεων ιστορίες για αιχμαλώτους δολοφονημένους από εμπόρους οργάνων, σπανίως όμως συνοδεύονται από τεκμήρια που να τις απομακρύνουν από την επιρροή του αστικού μύθου. Οι σύριγγες, οι οροί, η γάζα… επιβεβαίωναν ξεκάθαρα (σ.μ. την ιστορία), δεν συνιστούσαν όμως, δυστυχώς, επαρκή τεκμήρια.

Οι ερευνητές δεν μπόρεσαν να προσδιορίσουν αν τα ίχνη αίματος προέρχονταν από άνθρωπο. Οι πηγές δεν υπέδειξαν τα σημεία όπου βρίσκονταν οι τάφοι των υποτιθέμενων θυμάτων και έτσι δεν εντοπίσαμε λείψανα. Η αποστολή δεν έπεισε κανέναν από τον κόσμο μέσα και γύρω από το κίτρινο σπίτι να δώσει αληθείς πληροφορίες. Καθ’ όλη την εξέλιξη της υπόθεσης οι δημοσιογράφοι αρνήθηκαν να αποκαλύψουν τις πηγές τους και οι ερευνητές του Δικαστηρίου δεν κατάφεραν να τις ταυτοποιήσουν ή να τις εντοπίσουν. Υπήρχαν επίσης δυσεπίλυτα θέματα δικαιοδοσίας, εξαιτίας του χρονικού διαστήματος κατά το οποίο υποτίθεται ότι έλαβαν χώρα οι απαγωγές, της μεταφοράς των θυμάτων πέρα από τα σύνορα σε αλβανικό έδαφος, της εγκληματικής δραστηριότητας στην Αλβανία και του τόπου του εγκλήματος εκεί.

Ο τοπικός Αλβανός εισαγγελέας αποκάλυψε μια άλλη διάσταση του προβλήματος «συνεργασίας»: με καυχησιά έλεγε ότι οι συγγενείς του είχαν πολεμήσει στον KLA και απευθυνόμενος στον ανακριτή του Δικαστηρίου είπε: «Δεν έχουν θαφτεί Σέρβοι εδώ. Αν όμως πράγματι έφεραν από το Κόσοβο Σέρβους και τους σκότωσαν, καλά τους έκαναν». Ετσι, στο τέλος, δικηγόροι και ανακριτές στις υποθέσεις του KLA αποφάσισαν ότι δεν είχαν επαρκή στοιχεία για να προχωρήσουν. Χωρίς τις πηγές, ή κάποιον τρόπο για να εντοπιστούν, δίχως σώματα και χωρίς στοιχεία που να συνδέουν υψηλόβαθμους κατηγορούμενους για τις πράξεις αυτές, όλοι οι δρόμοι της έρευνας ήταν κλειστοί. Είναι θέμα της UNMIK ή των τοπικών αρχών του Κοσόβου και της Αλβανίας, ίσως σε συνεργασία με τις σερβικές υπηρεσίες επιβολής του νόμου, να διερευνήσουν περαιτέρω τις καταγγελίες και, αν είναι αναγκαίο, να ασκήσουν διώξεις.

Μετάφραση από τα αγγλικά: Ερση Βατού

(1) KLA, αγγλικό ακρωνύμιο για τον Απελευθερωτικό Στρατό του Κοσόβου (UCK)

(2) KFOR, Δύναμη Κοσόβου, αναπτύχθηκε τον Ιούνιο του 1999 με την απόφαση 1244 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και διοικείται από το ΝΑΤΟ.

(3) UNMIK, Μεταβατική Διοίκηση Αποστολής στο Κόσοβο, υπό τον ΟΗΕ.

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s