ΡΑΟΥΛ ΕΣΤΡΑΔΑ: Ο ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΤΟΥ ΚΥΟΤΟ (Raul Estrada interview: Kyoto’s ‘godfather’)

Ήταν ακριβώς πριν από μια δεκαετία, Δεκέμβριος του 97, στην πόλη Κιότο της Ιαπωνίας. Μετά από τρεις επίπονες μέρες ασταμάτητης διαπραγμάτευσης, ο πολύπειρος αργεντίνος διπλωμάτης, που προήδρευε των συνομιλιών της διάσκεψης για την κλιματική αλλαγή, ολοκληρώνοντας τις εργασίες, υπέγραφε ένα σύμφωνο το οποίο ονόμασε ‘πρωτόκολλο του Κιότο’. Υπο την εποπτεία και καθοδήγηση του είχαν προηγηθεί χρόνια προετοιμασίας και διεργασιών που κατέληξαν στο ιστορικό σύμφωνο για τη μέιωση των ρύπων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Ο κ. Ραούλ Εστράδα, είδε το πρωτόκολλο για το οποίο εργάστηκε να μπαίνει στο επίκεντρο του διεθνούς δικαίου, ως η κορυφαία διακρατική συμφωνία για το περιβάλλον, αλλά και να υπονομεύεται από τις κυρίως ρυπογόνες χώρες. Ως επικεφαλής πλεον της ‘επιτροπής συμμόρφωσης’ που θα επιβλέπει την εφαρμογή των συμφωνηθέντων του πρωτοκόλου,  με τη λήξη της διάσκεψης στο Μπάλι , και χρησιμοποιώντας γλώσσα που αφήνει αιχμές αλλά ασκεί και διπλωματική ελαστικότητα, μας μίλησε για τα οικονομικά και πολιτικά μέτρα που θα πρέπει να λαμβάνονται εναντίον ανεύθυνων περιβαλλοντολογικά χωρών, για το πολιτικο-οικονομικό σύμπλεγμα που εμποδίζει την επκύρωση του Κιότο απο τις ΗΠΑ, τα επιπλέον μέτρα που πρέπει να παρθούν, και για το εάν συμφωνεί με τον χαρακτηρισμό ‘πνευματικός πατέρας του πρωτοκόλλου του Κιότο’  που του έχουν προσδώσει αναγνωρίζοντας τη συμβολή του στη δημιουργία της συνθήκης:‘Το πρωτόκολλο του Κιότο ήταν ομαδική δουλειά’, θα μας πει. ‘Είμασε άνθρωποι που εργαζόμαστε πολλά χρόνια για το περιβάλλον. Οπότε εάν εγώ είμαι ο ππνευματικός πατέρας του πρωτοκόλλου, οι συνάδελφοι μου υποθέτω οτι είναι οι πνευματικοί του θείοι’, αρχίζοντας έτσι τη συζήτηση    

Κε Εστράδα, ποιό είναι το επίπεδο δυσκολίας όταν προσπαθείτε να συμβιβάσετε αναγκάια μέτρα για το μέλλον του πλανήτη με  ισχυρά οικονομικά συμφέροντα στο σχηματισμό μιας συνθήκης;  

Κατ αρχάς θα πρέπει να σκεφτόμαστε το πώς η παραγωγική και καταναλωτική ηθική μπορεί να προσαρμοστεί στο στόχο που προσπαθείς να πετύχεις. Πάνω σε αυτό φτιάξαμε το πρωτόκολλο του Κυότο, που υιοθετήθηκε το 97, με την περίοδο εφαρμογής του να αρχίζει το 2008. Η ιδέα ήταν να χρησιμοποιηθεί αυτός ο χρόνος από τον ιδιωτικό τομέα κυρίως, στο να προσαρμοστούν στα νεά κριτήρια. Στο μεταξύ βέβαια οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι δεν προτίθενται να το επικυρώσουν και η Ρωσία άργησε να συμμετάσχει σε αυτό, επικυρώνοντας τη συμφωνία το 2004. Συνέπεια αυτών, ένας αριθμός χωρών δεν πήρε στα σοβαρά το ότι μεταξύ 2008 και 2012 θα πρεπει να μειώσουν τις εκπομπές ρύπων, και βρίσκονται πλέον σε δύσκολη θέση

Υπάρχουν ελπίδες επικράτησης της λογικής υπό το πρίσμα αυτού του ισχυρότατου διακρατικού οικονομικού ανταγωνισμού;

Υπάρχουν. Ο κύριος λόγος ύπαρξης διεθνών συμφωνιών για το περιβάλλον, είναι η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας. Εάν μια χώρα κάνει πολλά για το περιβάλλον ενώ μια άλλη τίποτα, ο ανταγωνισμός τίθεται σε κίνδυνο. Πρέπει όλες οι χώρες να προχωρούν με την ίδια ταχύτητα. Για αυτόν τον λόγο αρχίσαμε πρώτα με τις βιομηχανοποιημένες χώρες, οι οποίες έχουν δεσμευτεί σε πιο απαιτητικά μέτρα για τη μείωση των ρύπων. Επίσης, μετά το 2012 θα πρέπει οι υπερ-αναπτυσσόμενες χώρες, οι οποίες έχουν σχέση και με την παγκόσμια εμπορική και περιβαλλοντική ασφάλεια, όπως η Κίνα, η Ινδονησία, η Βραζιλία, το Μεξικό κ.α. να καταβάλλουν μεγαλύτερη προσπάθεια. Το πρόβλημα είναι ότι αυτές οι χώρες αρνούνται να δεσμευτούν, ενώ άλλες όπως οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία δεν θέλουν να κάνουν το πρώτο βήμα. Οπότε έχουμε ένα παιχνίδι που είναι δύσκολο. Ο μόνος τρόπος να σπάσει αυτό το αδιέξοδο είναι η δημιουργία μιας ισχυρής ηγεσίας που θα αναγκάσει τις χώρες αυτές να δεσμευτούν. Είχαμε την ίδια κατάσταση κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για το πρωτόκολλο του Κιότο, ΕΕ η οποία προέβλεπε μείωση των ρύπων κατά 15% για όλες τις χώρες ανεξαιρέτως, που ήταν ανεδαφική. Τότε πρότεινα την ομαδοποίηση των χωρών και την κατανομή  των υποχρεώσεων της κάθε μιας αναλόγως των δυνατοτήτων της. Έτσι ξεκίνησε ένας διάλογος που κατέλήξε στη γνωστή συμφωνία. Οπότε το πρώτο βήμα είναι πολύ σημαντικό.

Πολλοί άνθρωποι είναι αγανακτισμένοι από την ολιγωρία της διεθνούς κοινότητας στη λήψη μέτρων, τη στιγμή που όλοι βιώνουν τις περιβαλλοντικές αλλαγές. Γιατί αυτή η μεγάλη καθυστέρηση;

Κάποιες χώρες πείστηκαν για την επικυνδυνοτητα του φαινομένου μόνο όταν είδαν ισχυρές αποδέιξεις περι αυτού. Και επίσης φαίνεται οτι οι κλιματικές αλλαγές γινονται με μεγαλύτερη ταχύττηα από οτι περιμέναμε.

Ποιές είναι οι κύριες αλλαγές που πρέπει να γίνουν σε μια νέα συνθήκη σε σχέση με το πρωτόκολλο του Κιότο;

Μπορούμε να κρατήσουμε με κάποιες τροποποιήσεις το πρωτόκολλο του Κιότο ή να δημιουργήσουμε ένα καινούργιο το οποίο θα ισχύει παράλλα με αυτό του Κιότο. Θα πρέπει να επεκτείνουμε τις δεσμεύσεις των βιομηχανοποιημένων χωρών και να δημιουργήσουμε τις δυνατότητες για τις μικρότερες χώρες να μειώσουν τους ρύπους τους χωρίς να πληγεί η ανάπτυξη τους. Δεν έχει νόημα π.χ. να δεσμευτούν η Μπουρκίνα Φάσο ή η Αιτή. Χώρες όμως που έχουν ρόλο στη διεθνή ζωή, συμπεριλαμβανομένου και των μεσαία αναπτυσσόμενων χωρών όπως η Αργεντνή, θα πρέπει να προσπαθήσουν περισσότερο υπο τη νέα συμφωνία.    

Πώς θα χαρακτηρίζατε τα αποτελέσματα της διάσκεψης στο Μπάλι; 

Εξαρτάτα απο τις προσδοκίες που έχεις. Εάν έχεις τις υψηλες προσδοκίες της ΕΕ, είναι μια αποτυχία. Εάν είσαι πιο ρεαλιστής, και δεις εαν υπάρχει η δυνατότητα  θέσπισης μιας ατζέντας διαπραγμάτευσης, τις παραμετρους αυτής, και ενός διαπραγματευρικού σώματος, τότε είναι μια επιτυχία. Ξέρω οτι πολλοί θα ήθελαν να έχουν συμφωνηθεί ήδη τα ποσοστά μείωσης ρύπων ανα χώρα. Αλλά είναι πολύ δύσκολο.

Πιστεύετε οτι ο οδικός χάρτης που κατα κάποον τρόπο συμφωνήθηκε είναι βιώσιμος χωρίς να έχουν τεθεί οι στόχοι του;

Δεν έιναι δυνατόν να τεθούν στόχοι αυτή τη στιγμή. Πώς είναι δυνατόν να αναγκάσεις τις ΗΠΑ να δεσμευτούν στις παρούσες συνθήκες; Το πρωτόκολλο του Κιότο υιοθετήθηκε με βάση τις προτασεις των ΗΠΑ, οι οποίες ανακάλυψαν τελικά οτι δεν τους ήταν αρκετό, παρ’ότι έχουν αναγνωρίσει την ύπαρξη της κλιματικής αλλαγής.

Πώς το σχολιάζετε;

Ήταν ένα τεράστιο λάθος, που επιβλήθηκε απο το λόμπι που έχει συμφέροντα στην εκμετάλλευση του άνθρακα, στην αρχή της θητείας του Μπους. Οι ΗΠΑ εξαρτώνται απο το πετρέλαιο για τις μεταφορές και από τον άνθρακα για την παραγωγή ενέργειας. Η απόφαση να μην το επικυρώσουν προωθήθηκε από το συγκεκριμένο λόμπι. Δεν έχω εσωτερική ενημέρωση αλλά διάφορα ντοκουμέντα το επιβεβαιώνουν. Σε μια παρτίδα σκάκι, ενα κινήσεις τον βασιλιά, έχεις κάνει μια κίνηση που επηρεάζει όλη την παρτίδα ανεπιστρεπτί. Αναλόγως, εάν καταφέρεις να κινήσεις έναν πρόεδρο, τότε η δέσμευση ενός κράτους είναι τελεσίδικη. Αυτό συνέβη με τις ΗΠΑ. Και τώρα ο Μπους είναι στη δύσκολη θέση του να πρέπει να αναγνωρίσει πολύ καθυστερημένα την ύπαρξη της κλιματικής αλλαγής.

Ποια θα πρέπει να είναι η αντίδραση στις χώρες που αρνούνται να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τη διάσωση του περιβάλλοντος;

 Θα πρέπει να έχουμε πολιτικές συνέπειες. Αλλά θα σας πω κάτι που είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς. Η γενική συμπεριφορά των κρατών είναι κατα κανόνα να κάνουν οτι μπορούν για να μη χαρακτηριστούν, ‘σκληρες΄  η ‘κακές’. Μπορεί να συμπεριφέρονται με τον σημερινό τρόπο, αλλα την τελευταία στιγμή θα προσπαθήσουν να συμμετάσχουν στην παγκόσμια προσπάθεια ελάττωσης των ρύπων, ακόμη και χωρίς να επικυρώσουν οποιαδήποτε συμφωνία

Σε πολλές περιπτώσεις βέβαια έχουμε δει το αντίθετο, όπως σε παραδείγματα  πολέμων, ίδρυσης παράνομων φυλακών κτλ. Ποια είναι τα πολιτικά μέτρα που θα πρέπει να παρθούν όταν μια χώρα δεν έχει τη συμπεριφορά στην οποία αναφέρεστε

Εξαρτάται από τις περιστάσες. Αλλά πρέπει να λάβουμε υπόψιν οτι το διεθνές δίκαιο δεν λειτουργεί σαν το εθνικό όπου υπάρχουν συγκεκριμένα νομικά συστήματα και διακστήρια . Βέβαια, ακόμη και όταν μια χώρα δεν έχει επικυρώσει μια συμφωνία, τότε υπάρχει και η δυνατότητα πολιτικών μέτρων, όπως η διεθνής πολιτική απομόνωση. Ένα άλλο είναι η επιβολή τελωνειακού φόρου σε συγκεκριμένα προιόντα, ώστε να εξισορροπηθεί μια άδικη οικονομικά κατάσταση για κράτη που επιβαρύνουν τις οικονομίες τους λαμβάνοντας ουσιαστικά περιβαλλοντολογικά μέτρα . Και βεβαίως, όπως κάποιες μικρές νησιωτικές χώρες απαιτούν, υπάρχει και το θέμα της αποζημίωσης τέτοιων κρατών που θα πληγούν από την κλιματική αλλαγή.            

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s