Σας γράφω από την κόλαση του Γκουαντανάμο (letters from Guantanamo)

   Το στρατόπεδο έχει άπλετο φως 24 ώρες το 24ωρο. Όταν ο καυτός, ισημερινός ήλιος της Κούβας δύει, οι στρατιωτικοί προβολείς παίρνουν τη θέση του. Κι όμως, έπειτα από τόσες αντιδράσεις, ακριβώς έναν χρόνο από τη σύσταση του, το Camp Delta (πρώην Camp X Ray), περιβάλλεται ακόμη και σήμερα από ένα σκοταδιστικό πέπλο μυστηρίου. Τοποθετημένοι στο ανατολικότερο άκρο του νησιού, μακριά από οποιοδήποτε διεισδυτική ματιά και κάτω από το φως αυτού του ήλιου ή αυτού του προβολέα, εκατοντάδες κρατούμενοι, γράφουν καθημερινά μερικές αράδες για τα αγαπημένα τους πρόσωπα. Πολλοί δεν θα μάθουν ποτέ εάν αυτές οι αράδες περάσουν τα όρια του στρατοπέδου, ή εάν διαβαστούν από τους παραλήπτες. Άλλοι πάλι, ξέρουν ότι οι γραμμές εκείνες δεν θα φτάσουν ποτέ στον προορισμό τους.  Τα γράμματα μιλούν κυρίως για συνηθισμένες, οικογένειες υποθέσεις. Ένα συμβόλαιο κινητής τηλεφωνίας που πρέπει να ακυρωθεί, χαιρετίσματα και ευχές σε συγγενείς και φίλους, σχόλια για φωτογραφίες αγαπημένων προσώπων, για θρησκευτικές γιορτές. Εκ πρώτης όψεως, τα γράμματα αυτά θα μπορούσαν να ανήκουν σε οποιονδήποτε. Με μια προσεκτικότερη ματιά όμως, οι γραμμές αυτές ρίχνουν μια δέσμη φωτός στη ζωή των κρατουμένων. Ανθρώπων, που προσπαθούν εναγωνίως να επικοινωνήσουν με τον έξω κόσμο.

 

 ‘Δεν έχω λάβει γράμμα σας εδώ και καιρό. Πόσα έχετε στείλει; Έχω στείλει περίπου 10 με 12. Πές μου αν έχω καθόλου νομικά δικαιώματα ή εάν κάποιος δικηγόρος με εκπροσωπεί’, έγραφε τον περασμένο Μάιο ο Ασίφ Ικμπάλ, Βρετανός πακιστανικής καταγωγής. Καμιά επιστολή δεν φτάνει στον προορισμό της πριν περάσει μια διαδικασία λογοκρισίας από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών. ‘Με μετέφεραν σε μια καινούργια φυλακή. Δεν έχουν στείλει 8 επιστολές μου γιατί έγραφα την αλήθεια για τον τρόπο κράτησης μας, και δεν μου επιτρέπεται αυτό’, έγραφε την ίδια περίοδο ο ομοεθνής και παιδικός του φίλος, Σαφίκ Ρασούλ.   Στις φυλακές του Γκουαντάναμο επικρατεί ένα καθεστώς ολοκληρωτισμού.. Οι κρατούμενοι που υψώνουν φωνή οδηγούνται στο cooler box, ένα μεταλλικό κουτί με μέγεθος αρκετό μόλις για να κινηθεί ένας άνθρωπος. Δικαιούνται μισή ώρα την εβδομάδα έξω από τα υπαίθρια κελιά των 1.6μ Χ 2.6μ, για να πλυθούν και να γυμναστούν δεμένοι χειροπόδαρα, ενώ φρουροί τους κρατούν τα χέρια πισθάγκωνα. Κάθε επίσκεψη στη κλινική του στρατοπέδου προϋποθέτει το αλυσόδεμα του κρατούμενου σε καροτσάκι, για μεταφορά και δέσιμο του στο κρεβάτι του νοσοκομείου. Μια ειδική μονάδα, η JTF 170, αποτελούμενη από μέλη του FBI και της CIA, ανακρίνει συχνά τους κρατούμενους χρησιμοποιώντας θεμιτά και αθέμιτα μέσα για να  αποσπάσει την όποια μαρτυρία ή πληροφορία. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κάποιοι κρατούμενοι ανέπτυξαν σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα. ‘Μου έρχεται να τρελαθώ από τη ζέστη’, έγραφε κάποια στιγμή σε έντονο ύφος ο Σαφίκ. Ένας συγκρατούμενος του, ο Μοχάμεντ Αλ-Έλμι, σε ένα εκστατικό γράμμα του, περιγράφει στη γυναίκα του φαντασιακά γεγονότα και θρησκευτικές ονειρώξεις του ίδιου και άλλων μέσα στο στρατόπεδο. Πολλοί επίσης έχουν κάνει αλλεπάλληλες απεργίες πείνας, ενώ 34 έχουν αποπειραθεί να αυτοτραυματιστούν ή και να αυτοκτονήσουν. Σε ένα γράμμα που μοιάζει αποχαιρετιστήριο, ο Γιουσέφ Αρραμπίς, αφού πληροφορεί τους γονείς του για το θάνατο του αδελφού του στο Αφγανιστάν, συμπληρώνει ότι ‘αυτός κέρδισε, θριάμβευσε, οικογένεια μου, ο θεός δέχτηκε το δώρο που προσφέρατε σε αυτόν. Και κέρδισε αυτός που ήθελε να πεθάνει σαν μάρτυρας. Μακάρι ο θεός να διαγράψει τις αμαρτίες σας, τη μέρα της κρίσης’. Με την αποστολή αυτού του γράμματος, προσπάθησε να αυτοκτονήσει με ένα πλαστικό μαχαίρι.   Στη βάση βρίσκονται περίπου 640 φυλακισμένοι από 38 διαφορετικά κράτη. Υπάρχουν κρατούμενοι από όλες τις μουσουλμανικές χώρες. Ο μεγαλύτερος αριθμός είναι Σαουδάραβες. Οι περισσότεροι πιάστηκαν στο Αφγανιστάν. Μερικοί πράγματι είναι μέλη της Αλ Κάιντα, ενώ άλλοι πολέμησαν οικειοθελώς ή εξαναγκαστικά με τους Ταλιμπάν. Οι περισσότεροι όμως δεν φαίνεται να έχουν καμία ανάμιξη σε πολεμική ή τρομοκρατική ενέργεια.  Ο Σουδανός Σάμι Γιάχια, οπερατέρ του αραβόφωνου ειδησεογραφικού σταθμού Αλ Τζαζίρα, τον περασμένο Δεκέμβριο βρισκόταν σε αποστολή στο Αφγανιστάν. Έχοντας κάποια προβλήματα με την άδεια παραμονής του, κάποια στιγμή έπρεπε να μπει στο Πακιστάν. Στα χέρια του είχε μια κάμερα και το ολοκαίνουργιο διαβατήριο του, όταν μια αμερικανική περίπολος τον σταμάτησε για έλεγχο. Καχύποπτοι για το πώς ένας άνθρωπος που έρχεται από μια εμπόλεμη περιοχή μπορεί να κατέχει τόσο καινούργια χαρτιά, τον συνέλαβαν. Παρά τις αντιδράσεις των συναδέλφων του, βρίσκεται ακόμη φυλακισμένος στη Κούβα. Από εκεί, ταλαιπωρημένος από την ατυχία και την απολυταρχική αναλγησία, γράφει στη γυναίκα του ‘η ζωή θα με χτυπά με βέλη, μέχρις ότου η καρδιά μου αποκτήσει μια ασπίδα. Τότε, κάθε φορά που θα με χτυπούν αυτά τα βέλη, θα σπάνε πάνω στην ασπίδα’.

Μέσα στην ασφυκτική καθημερινή τους ρουτίνα, φαίνεται όμως ότι κάποιοι βρίσκουν χώρο και για άλλες σκέψεις. Ο Αιμάν Σοράφαχ, γόνος πολυμελέστατης οικογένειας, απευθυνόμενος στη μητέρα του, αδημονεί για ειδήσεις. ’Θέλω να μάθω ποια από τα αδέλφια μου παντρεύτηκαν, και άμα μου βρήκατε νύφη! Πες στον αδελφό μου ότι θα παντρευτούμε μαζί’.  Μέγας ποδοσφαιρόφιλος, ο εικοσάχρονος Ασίφ Ικμπάλ στο τελευταίο του γράμμα αναλύει το Αγγλικό πρωτάθλημα ‘έλαβα τα αποτελέσματα που μου έστειλες και φαίνεται ότι η Μάντσεστερ  πάει  άσχημα […] η Λίντς είναι χάλια και η Λίβερπουλ θα πάρει το πρωτάθλημα’.   Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική. Ο Ασίφ και ο φίλος του Σαφίκ, αν και ήθελαν,  δεν  έπαίξαν ποτέ ποδόσφαιρο στο Τίπτον, τη βρετανική κωμόπολη όπου μεγάλωσαν. Ισχυρός θύλακας του αγγλικού εθνικιστικού κόμματος, και σκηνικό πλήθους ρατσιστικών επιθέσεων, ο άγραφος νόμος της τοπικής ομάδας απαγόρευε στα παιδιά μεταναστών να συμμετέχουν. Σταδιακά, οι δυο φίλοι άρχισαν να γίνονται ακροατές ισλαμικών διαλέξεων στο συνοικιακό τζαμί. Και βρίσκοντας διάφορες προφάσεις για τις οικογένειες τους, κατά την έναρξη των εχθροπραξιών βρίσκονταν στο Αφγανιστάν, όπου αιχμαλωτίστηκαν υπό άγνωστες συνθήκες στη μάχη του Μαζάρ- ι- Σαρίφ.   Εκείνη τη στιγμή άρχιζε ένας Γολγοθάς για τους συγγενείς τους. ‘Μόλις έγινε γνωστή η ταυτότητα τους, σκανδαλοθηρικές εφημερίδες δημοσίευσαν αεροφωτογραφίες της γειτονιάς μας, και πάνω από το σπίτι μας έγραφαν ‘οικία τρομοκράτη’.  Μετά άρχισαν να έρχονται εκατοντάδες απειλητικά γράμματα στο σπίτι, και ενώ ήξεραν τον Σαφίκ, πολλοί γείτονες σταμάτησαν να μας μιλάνε’, μας είπε ο αδελφός του, Χαμπίμπ. ‘Μου είναι αδιανόητο. Οι καλύτεροι μας φίλοι εμένα και του αδελφού μου στο σχολείο και στη δουλειά ήταν και είναι αμερικανοί. Γιατί μας το κάνουν αυτό;’  Οι μαρτυρίες είναι πολλές. Οι ιστορίες των κρατουμένων είναι ιστορίες ατόμων που βρέθηκαν στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή,  ανθρώπων που ξάφνου χάθηκαν και έδωσαν σημεία ζωής με ένα σημείωμα από το στρατόπεδο, οικογενειών που χωρίσθηκαν στα δύο. Και εάν η αλληλογραφία είναι σπανίζουσα για κάποιες οικογένειες, για άλλες είναι σχεδόν ανύπαρκτη.  Ο Αλγερινός Ζεμίρι Χουσέν προσπαθούσε για χρόνια να πάρει τη καναδική υπηκοότητα. Οικοδόμος στο επάγγελμα, έπιαναν τα χέρια του. Παντρεμένος στο Μόντρεαλ με την Καναδέζα Καρίνα, ήλπιζαν ότι κάποια στιγμή θα τα κατάφερναν. Μετά από πολλές προσπάθειες όμως, η αίτηση του απορρίφθηκε. Απογοητευμένοι, πριν από ενάμιση χρόνο αποφάσισαν να πάνε στο Αφγανιστάν. Η έγκυος Καρίνα δούλευε στο νοσοκομείο της Καμπούλ, ενώ ο Ζεμίρι ήθελε να χτίσει ένα σχολείο. Φοβούμενος για τη ζωή τους, όταν άρχισαν οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί προσπάθησε να βρει έναν τρόπο να στείλει τη σύζυγό του πίσω. Με δύο ακόμη γυναίκες, η Καρίνα διέσχιζε για μέρες τα βουνά του Αφγανιστάν για να φτάσει στο Ισλαμαμπάντ. Μέσω Πακιστάν, Αλγερίου και Λονδίνου, σχεδόν ετοιμόγεννη πια, έφτασε στο Καναδά. ‘Τα τελευταία του λόγια όταν χωρίσαμε ήταν ότι θα έκανε τα πάντα για να επικοινωνήσει μαζί μου, ακόμη κι αν χρειαζόταν να γράψει κάτι στον ουρανό’, μας είπε. Δεν άκουσε τίποτα για 6 μήνες. Τον περασμένο Ιούνιο πήρε το πρώτο από τα τέσσερα γράμματα του άνδρα της από τη Κούβα. Ο ουρανός όλος σε μια κόλλα χαρτί…’Αν το μονοπάτι μας δενέχει άλλη επιλογή, σκέψου το μέλλον, κοίταξε μπροστά και μην βλέπεις μόνο το παρόν. Όλα τελειώνουν κάποτε και σε κάθε φυγή υπάρχει και η επιστροφή’, της έγραψε στο τελευταίο του γράμμα, τον Νοέμβριο. ‘Του έχω στείλει περίπου πενήντα γράμματα. Σε αυτό το τελευταίο μου επιβεβαιώνει ότι έλαβε μόνο δύο. Και δεν έχει απαγγελθεί καμιά κατηγορία στον Ζεμίρι. Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο εναντίον του’, μας είπε με τρεμάμενη φωνή. Την επομένη της παραλαβής του, η Αστυνομία του Μόντρεαλ εισέβαλε στο σπίτι της,  κατάσχοντας εκτός από το διαβατήριο της, πολλά από τα κοσμήματα της, με την αιτιολογία ότι ‘μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση τρομοκρατικών πράξεων’.

  Η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει δηλώσει ότι προτίθεται να κρατήσει τον Ζεμίρι και τους υπόλοιπους κρατούμενους εκεί μέχρις ότου  ο ‘πόλεμος εναντίον της τρομοκρατίας’ τελειώσει. Όταν και εάν βγουν από εκεί, δεν θα δικαιούνται καμία ηθική ή υλική  αποζημίωση. Τους έχει χαρακτηρίσει ‘παράνομους μαχητές’, δημιουργώντας μια νέα νομική ορολογία και περιφρονώντας τη συνθήκη της Γενεύης. Προς το παρών τουλάχιστον, οι άνθρωποι αυτοί, δεν έχουν κανένα απολύτως νομικό δικαίωμα. Δεν έχουν πρόσβαση σε δικηγόρο, δεν υπάρχει ανάγκη να τους απαγγελθεί κατηγορία και να δικαστούν, δεν τους επιτρέπονται επισκέψεις. Ο δρ Νατζίμπ Αλ-Ναουίμι, εκπρόσωπος ενός μεγάλου αριθμού φυλακισμένων, υπολογίζει ότι εάν οι 640 έγκλειστοι παραπέμπονταν σε δίκη, θα υπήρχε πιθανότητα να καταδικαστούν περίπου οι 60.

Όσο ο χρόνος περνάει, το Camp Delta μεγαλώνει. Πρόσφατα, τη στιγμή που απελευθερώνονταν τρεις ηλικιωμένοι Αφγανοί, ένα ακόμη αεροπλάνο μετέφερε 30 νέους κρατούμενους στην πιο φρικτά απρόσωπη φυλακή της Δύσης.   Σε λίγο η χωρητικότητά του θα φθάνει για 812 κρατουμένους, υπάρχουν σχέδια επέκτασης του για 2000, ενώ θα συμπεριληφθεί στο εικοσαετές οργανόγραμμα της βάσης στο Γκουαντανάμο.

  Για αυτούς που βρίσκονται μέσα, η επιθυμία για απελευθέρωση φουντώνει, όπως και για τον Σάμι Γιάχια’ Έφτασα σε αυτό το μέρος που με έστειλε ο θεός, η υγεία μου είναι καλή, και το μόνο που θέλω είναι να σας δω. Σας επιθυμώ μέρα με την μέρα περισσότερο, η ελπίδα να βγω από εδώ υπάρχει, και ελπίζω να είναι σύντομα’.

  Ο χρόνος για αυτόν μάλλον περνάει βασανιστικά. Όσο όμως περνάει έτσι, τόσο οι ΗΠΑ χάνουν την ηθική τους υπεροχή έναντι του φανταμενταλισμού.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s