Ο Σαρόν στη Σατίλα (Sharon in Shatila)

Πόλεμος, σφαγή, δολοφονία, δίκη. Δυο δεκαετίες μετά το έκγλημα της Σάμπρα και Σατίλα ο κυρίως πρωταγωνιστής είναι ακόμη στο προσκήνιο, ενισχυμένος όσο ποτέ. Το ΜΕΤΡΟ σε αποκλειστικότητα κοιτάζει βαθιά μέσα στην κληρονομιά του ‘καίσαρα’ του Ισραήλ, Αριέλ Σαρόν, καταλήγοντας οτι στη Μέση Ανατολή η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται: Ανακυκλώνεται.

 Το καλοκαίρι του 1982 ο Λίβανος μοιάζει με κατακερματισμένο κρατίδιο. Ο φρικτός εμφύλιος που έχει αρχίσει 7 χρόνια πριν έχει θρυμματίσει την άλλοτε ακμάζουσα χώρα της Μέσης Ανατολής. Η Συρία, οι Χριστιανοί Φαλλαγγίτες, ο εκπαιδευμένος, χρηματοδοτούμενος και εξοπλισμένος από το Ισραήλ στρατός του Νοτίου Λιβάνου, και οι Παλαιστίνιοι που χρησιμοποιούσαν τη χώρα ως βάση τους για εξορμήσεις εναντίον του Ισραήλ, ερίζουν για την οριοθέτηση της επιρροής τους.   Ύστερα από πολλαπλούς βομβαρδισμούς του βορείου Ισραήλ από την PLO  ο τότε Υπυργός Αμύνης του Ισραήλ, Αριέλ Σαρόν, διατάσσει την εισβολή στο Λίβανο, με στόχο την εξουδετέρωση της  PLO, την εγκαθίδρυση κυβένησης από τους φιλικά προσκείμενους χριστιανούς Φαλαγγίτες, και την περιθωριοποίηση της συριακής επιρροής στη χώρα.  Η επιχείρηση ‘ειρήνη για τη Γαλιλαία’ προέβλεπε της αστραπιαία δημιουργία μιας ζώνης 40 χιλιομέτρων στο νότιο Λίβανο, σε προστασία των βορείων συνόρων του Ισραήλ. Αυτό τουλάχιστον πίστεψε το υπουργικό συμβούλιο. Τρεις ημέρες μετά ο Ισραηλινός στρατός πολιορκούσε τη Βηρυτό.

 Ο Αριέλ Σαρόν δεν είχε πάρει ποτέ τέτοια εντολή από τον πρωθυπουργό του, τον Μεναχέμ Μπεγκίν. Η ‘αστραπιαία επιχείρηση’ των 40 χλμ μεταβλήθηκε σε εκστρατεία 4 μηνών. Μια Ιταλίδα δημοσιογράφος υποστηρίζει οτι έχει δήλωση του Σαρόν οτι ‘δημοκρατία ή όχι, θα έμπαινα στη Βηρυτό είτε το ήθελε το Υπουργικό Συμβούλιο είτε όχι’, επεξηγώντας οτι ‘θα έπειθα τους συναδέλφους μου’. Έχει αρνηθεί οτι έκανε ποτέ τέτοια δήλωση.   Με την άλωση της Βηρυτού είχε παρασύρει όλη την Ισραηλινή κυβέρνηση. Άρχισε να υποστηρίζεται η θέση του Σαρόν οτι ‘η Ιορδανία είναι η Παλαιστίνη’, αποσκοπώντας στον ξεριζωμό των Παλαιστινίων από το Λίβανο και το Ισραήλ και τη μεταφορά τους στην Ιορδανία. Είχε πετύχει τους στόχους του. Η PLO είχε κατατροπωθεί, ο Αραφάτ και οι ακόλουθοι του είχαν διαφύγει στην Τυνησία, η Συρία και τα στρατεύματα της στο Λίβανο ήταν στο περιθώριο. Ο Μπασίρ Γκερμαγιέλ, φίλος του Ισραήλ και αρχηγός των Χριστιανών Φαλαγγιτών θα ορκιζόταν πρόεδρος του Λιβάνου στα τέλη Σεπτεμβρίου.Στις 14 του ίδιου μήνα όμως δολοφονείται από Σύριους πράκτορες. Οι φαλαγγίτες αφηνιάζουν. Ο Σαρόν εξοργίζεται.   Στις 16 Σεπτεμβρίου τα στρατεύματα του μπαίνουν στα παλαιστινιακά προάστια της Βηρυτού, και περικυκλώνουν τα προσφυγικά στρατόπεδα Σάμπρα και Σατίλα, κατα παράβαση των οδηγιών που είχε πάρει από τους Αμερικανούς. Λιβανέζοι παραστρατιωτικοί αφήνονται για τρείς μέρες μέσα στα στρατόπεδα για  εκκαθαριση ‘τρομοκρατών’. Τη νύχτα οι ισραηλινοί τους βοηθούν πετώντας φωτοβολίδες.Ο Χάμαντ Αμπουρντέινα, μας λέει οτι ‘Ο πατέρας μου ήταν οικοδόμος, δεν είχε ούτε όπλο’. Ο αμιγώς άμαχος πληθυσμός των καταυλισμών σφαγιάζεται με απίστευτη βαρβαρότητα, ελλείψη οποιασδήποτε αντίστασης. Γυναίκες, παιδιά, γέροντες, βιάζονται, βασανίζονται μέχρι θανάτου, εκτελούνται συνοπτικά. Ο Χάμαντ, μέχρι και σήμερα κάτοικος της Σατίλα, συνεχίζει: ‘ Ήμουν παιδί  Έπαιζα στο δρόμο. Η μάνα μου με τράβηξε και κρυφτήκαμε σε ένα μικρό σπίτι. Ο πατέρας μου δεν διέφυγε. Τον είδα να πέφτει νεκρός μπροστά στο κρησφύγετο μας. Η μητέρα μου βασανίστηκε. Χρησιμοποιούσαν τσεκούρια…’  Υπολογίζεται οτι 2000 άνθρωποι σκοτώθηκαν σε 38 ώρες. Οι περιγραφές της σφαγής ευαισθητοποιούν τον Ισραηλινό λαό. Το Τελ Αβίβ σείεται από τη συγκέντρωση διαμαρτυρίας του 1/6 του πληθυσμού. Απαιτούν την παραίτηση της κυβέρνησης και δικαστική έρευνα. Οι ΗΠΑ διαμηνύουν: ‘Η εμπιστοσύνη της κυβέρνησης στο Ισραήλ έχει φτάσει στο ναδίρ.Η σφαγή στα προσφυγικά στρατόπεδα έπεισαν τον Πρόεδρο Ρίγκαν οτι χωρίς ένα ταρακούνημα της κυβέρνησης Μπεγκίν όλα είναι πιθανά. Θα θέλαμε να δούμε την αποπομπή της καταστροφικής επιρροής του Υποργού Αμύνης’.Ο Αριέλ Σαρόν παύεται, αλλά παραμένει υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου..  Συστήνεται η ερευνητική επιτροπή Κάχαν, η οποία λίγο καιρό μετά καταλήγει οτι αφού ο ισραηλινός στρατός είχε την περιοχή υπό την κατοχή του, ο Σαρόν έχει ‘έμμεση ευθύνη’ για τη σφαγή, ρίχνοντας το βάρος αποκλειστικά στους συμμάχους Φαλαγγίτες, και προσωπικά σε έναν από τους διοικητές τους, τον μισητό στους Παλαιστίνιους  Έλιε Χομπέικα. Η έκθεση της επιτροπής δημοσιοποιήθηκε χωρίς το μέρος Β’, για λόγους ‘εθνικής ασφαλείας’.

Αυτή είναι η επίσημη εκδοχή ως σήμερα. Πριν από περίπου ένα χρόνο, επιζώντες της σφαγής προσέφυγαν στη βελγική δικαιοσύνη εναντίον του Σαρόν. Κάνοντας χρήση ενός νόμου του 1993, τα βελγικά δικαστήρια έχουν τη δικαιοδοσία να εκδικάζουν υποθέσεις εγκλημάτων πολέμου όπου κι αν γίνονται.Ο κ. Λουκ Βαλείν μαζί με δυο ακόμη δικηγόρους έχουν αναλάβει την υπόθεσης στις Βρυξέλλες. Κατέχει ντοκουμέντα που είναι πολύ πιθανό να ανήνουν στο μέρος Β’ της έκθεσης Κάχαν. ‘Υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν οτι και άλλες ομάδες μπορεί να είχαν συμμετάσχει στη σφαγή. Πολλοί μάρτυρες επίσης διέκριναν οπλίτες με νοτιολιβανέζικη προφορά, και με στολές του νοτιολιβανέζικου στρατού. Βρέθηκαν ακόμη και ταυτότητες ισραηλινών στρατιωτών στη Σατίλα. Η επίσημη εκδοχή οτι μόνο Φαλλαγγίτες διέπραξαν τη σφαγή δεν αντικατοπτρίζει όλη την αλήθεια όπως αποτυπώνεται στην έκθεση’. ‘Μια συγγενής μου είχε δει τρείς ισραηλινούς αξιωματικούς μέσα στο στρατόπεδο. Καθοδηγούσαν τους Φαλαγγίτες και τους λιβανέζους παραστρατιωτικούς και μιλούσαν με το Τελ Αβίβ μέσω ασυρμάτου’, μας επιβεβαιώνει ο Χάμαντ. Οι Φαλαγγίτες λοιπόν είχαν ανάμιξη. Το κατα πόσο όμως ο Χομπέικα είχε το γενικό πρόσταγμα τη στιγμή που ο Ισραηλινός στρατός είχε κλείσει τις εξόδους των στρατοπέδων, μένει να αποδειχθεί. Δεν είναι σίγουρο όμως οτι αυτό θα γίνει στο ΒέλγιοΜέχρι πρόσφατα, όλα έδειχναν οτι η δίκη αυτή ήταν εφικτή. Οι δικηγόροι είχαν (έχουν) πολλά στοιχεία στα χέρια τους, οι νομικοί σκόπελοι είχαν ξεπεραστεί, ο επισήμως κυρίως υπεύθυνος Χομπέικα είχε δεχτεί όχι μόνο να καταθέσει, αλλά να παράσχει ‘συγκλονιστικά στοιχεία’ για τον Σαρόν που ταυτόχρονα θα αποδείκνυαν την αθωώτητα του. Στις 22 Ιανουαρίου 2002 συναντήθηκε στο Λίβανο με δύο βέλγους γερουσιαστές ανακοινώνοντας τους της πρόθεση του να συνεργαστεί. Δύο ημέρες πριν, ένας από τους στενούς του συνεργάτες, ο Ζαν Γκάνεμ, είχε σκοτωθεί σε ένα ύποπτο αυτοκινητιστικό δυστύχημα.

O ένας εκ των γερουσιαστών, ο κ. Βίνσεντ φαν Κουίκενμπορν, μας είπε για τη συνάντηση: ‘Είχε σωματοφύλακες μαζί του, αλλά δεν ήταν ιδιαίτερα οπλισμένος. Δεν μου έδωσε την εντύπωση οτι φοβόταν για τη ζωή του, μου φάνηκε σίγουρος για την αθωώτητα του. Παρ οτι δεν μας έδωσε κανένα στοιχείο μας είπε οτι είχε έγγραφα και βίντεο που αποδείκνυαν οτι άλλοι είχαν δώσει διαταγές για τη σφαγή’. Του υποσχέθηκε επίσης οτι θα μετέβαινε άμεσα στο Βέλγιο.Δυο ημέρες μετά, ο Χομπέικα σκοτώθηκε στο αυτοκίνητο του από έκρηξη βόμβας σε διπλανό παγιδευμένο όχημα. Οι γνωρίζοντες είπαν οτι ήταν μια άρτια, επαγελματική δολοφονία. Την ευθύνη ανέλαβε μια άγνωστη ως τότε οργάνωση, η ‘Λιβανέζοι για ένα ελεύθερο και ανεξάρτητο Λίβανο’, καταγγέλοντας τον Χομπέικα ως σύριο πράκτορα που πούλησε τους Λιβανέζους και έγινε εργαλείο της Δαμασκού. Ήταν η πρώτη δολοφονία πολιτικού προσώπου για δέκα χρόνια.Η ιστορία του Χομπέικα έιναι γεμάτη συμμαχίες και προδοσίες, σε μια χώρα που έχει μάθει να λειτουργεί με αυτό τον τρόπο. Εχθρός των Παλαιστινίων, είχε εκπαιδευτεί στο Ισραήλ, ηγήθηκε των Φαλαγγιτών και είχε συνεργαστεί με τον Σαρόν κατα την εισβολή στο Λίβανο. Μετά την έκθεση Κάχαν, η σχέση του με το εβραικό κράτος διαλύθηκε. Συμμάχησε με τη Δαμασκό και έφτασε στα ανώτερα κλιμάκια της μεταεμφυλιακής φιλοσυριακής κυβέρνησης. Αλλάζοντας το προφίλ του, προσέλαβε έναν Παλαιστίνιο ως υπέυθυνο των δημοσίων σχέσεων του, και διετέλεσε υπουργός προσφύγων. Όλη τη ζωή του άλλάζε στρατόπεδα και εξουδετέρωνε φίλους και αντίπαλους ανάλογα με την περίσταση, πολλοί τον χαρακτήρισαν αδίστακτο άνθρωπο με πολλούς εχθρούς. Τελευταία όμως ήταν στο περιθώριο. Η Συρία τον είχε εγκαταλείψει, οι Φαλαγγίτες είχαν διαλυθεί, το Ισραήλ σφύριζε αδιάφορα.

Ο κ. Φαν Κουίκεμπορν προσθέτει οτι ‘μου μίλησε για ένα Λίβανο χωρίς την εξωτερική επιρροή και υπονόμευση της Συρίας, χωρίς τις ισορροπίες που υπάρχουν σήμερα. Μου φαίνεται απίθανο οι εσωτερικές διαφιλονικίες στο Λίβανο να ευθύνονται για τη δολοφονία του. Πιθανόν να ήταν μια μεμονωμένη πράξη από κάποιο άτομο που είχε ανάμιξη στη σφαγή χωρίς άνωθεν διαταγές’. Η λιβανέζικη αστυνομία εντόπισε τον αρχικό ιδιοκτήτη του παγιδευμένου αυτοκινήτου στην πόλη Τζεζίν, γνωστή ως βάση της ισραηλινής μυστικής υπηρεσίας Σιν Μπέθ κατα τον εμφύλιο. Το είχε πουλήσει λίγο καιρό πριν σε αγνώστους.Ο Σαρόν αρνήθηκε κάθε ανάμιξη.  Αρχές Μαρτίου και ένας ακόμη πρώην συνεργάτης του Χομπέικα, ο Μάικλ Νάσσερ δολοφονείται, αυτή τη φορά στη Βραζιλία. Οι εκεί αρχές απέκλεισαν το ενδεχόμενο ληστείας, παρά τη μεγάλη περιουσία που είχε παράνομα αποκτήσει χάρις στον πόλεμο . Τα κίνητρα παραμένουν άγνωστα.Ο κ. Βαλείν μας υπογράμμισε οτι ‘είναι περίεργο οτι τρεις άνθρωποι από την ίδια ομάδα πέθαναν μέσα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε οτι αυτοί οι θάνατοι συνδέονται με την υπόθεση’. Μετά τα γεγονότα του Ιανουαρίου η αρχικώς σίγουρη παραπομπή της υπόθεσης σε δίκη έχει περιπέσει σε νομικές αδιεξόδους, Η κυβέρνηση του Βελγίου, επίσης, φοβάται τους διπλωματικούς πονοκεφάλους που θα προκαλούσε μια ενδεχόμενη δίκη ή και καταδίκη του Σαρόν εν καιρό ρευστότητας στη Μέση Ανατολή. Η απόφαση για το εάν παραπεμφθεί η υπόθεση σε δίκη έχει αναβληθεί τρείς φορές τους δυο τελευταίους μήνες. Η θέση των δικηγόρων του Σαρόν οτι το Βέλγιο δεν έχει δικαιοδοσία πάνω στον πρωθυπουργό του Ισραήλ, εφ όσον δεν βρίσκεται στην επικράτεια του, έχει ενισχυθεί από μια απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης αναφορικά σε ένα πρώην πολιτικό του Ζαίρ, τον Γερόντια Ντουμπάσι..

Κατηγορούμενος για εγκλήματα πολέμου, η βελγική δικαιοσύνη είχε εκδόσει ένταλμα σύλληψης εναντίον του τον Απρίλιο του 2000, όταν ήταν Υπουργός Εξωτερικών. Η Χάγη αποφάνθηκε οτι εκείνη την περίοδο ο αφρικανός πολιτικός απολάμβανε διπλωματικού ασύλου, και ως εκ τούτου το ένταλμα είναι άκυρο. ‘ Μετά από αυτή την απόφαση τίποτα δεν μπορεί να γίνει εναντίον του Σαρόν όσο είναι πρωθυπουργός. Όμως η έρευνα μπορεί να συνεχίσει για άλλα εμπλεκόμενα μέρη, αλλά όχι προσωπικά για τον Σαρόν όσο είναι στην εξουσία’ μας είπε ο κ. Βαλείν  Ο κ. Φαν Κουίκεμπορν καταλήγει.’Αυτό που με συγκλόνισε στην απόφαση της Χάγης, ήταν το βασικό επιχείρημα του δικαστή οτι εάν ένας πιθανός υπεύθυνος ενός εγκλήματος δεν βρίσκεται σε βελγικό έδαφος, δεν μπορεί να υπάρξει δίκη. Εάν ο Χομπέικα ερχόταν στο Βέλγιο, εκτός από μάρτυρας θα ήταν αυτομάτως και ένας πιθανός υπέυθυνος για τη σφαγή της Σάμπρα-Σατίλα. Τότε, παρουσία του, η δίκη θα μπορούσε να προχωρήσει, χωρίς καμία περαιτέρω συζήτηση’. Τα φαντάσματα του παρελθόντος παραμένουν.

Η Σατίλα, όπου άνεργος περιφέρεται ο Χαμάντ Αμπουρντέινα, στεκεται εκεί ακόμη, θυμίζοντας του τα ζοφερά παιδικά του χρόνια. ‘Ζω στη χωματερή της Βηρυτού’, μας λέει. ‘Είναι γελοίο να συνεχίσω να ζω έτσι. Θα ήταν καλύτερα να σκοτωνόμουν μαζί με τον πατέρα μου. Θέλω να φύγω από εδώ, να σπουδάσω, να ξεκινήσω μια καινούργια ζωή. Δεν θέλω να είμαι πια ένα θύμα πολέμου, ζώντας μέσα στην ταπείνωση’.Και όσο ένα έγκλημα παραμένει ατιμώρητο, τόσο φουντώνει το μίσος: ’Τί θα έλεγα στον Σαρόν; Δεν θα του έλεγα τίποτα. Θα τον σκότωνα…’

*Ευχαριστούμε τον κ. Γκαμπέτ Σουλειμάν στην επαφή με τον επιζώντα της Σατίλα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s