200 έτη σε 2 χρόνια ( Ρόμπερτ Άντερσον – Ρίτσαρντ Άλαν) (Robert Anderson and Richard Allan on Parthenon Marbles)

Την Άνοιξη του 1802, ο Λόρδος Έλγιν με τη σύζυγο του Μαίρη, φτάνει στην Ακρόπολη, έχοντας στείλει μήνες πριν ένα πολυμελές συνεργείο για απόσπαση γλυπτών από τον Παρθενώνα  Ήταν η πρώτη φορά που τον έβλεπε από κοντά. Ακριβώς 200 χρόνια αργότερα, στη χώρα όπου στάλθηκαν, μια ουσιαστική συζήτηση έχει αρχισει, με ορίζοντα το 2004…

‘Θα προσπαθήσετε άδικα να αποσπάσετε κάποια απάντηση στο τι άλλαξε στο κυβερνών κόμμα μετά την ανέλκυση του στην εξουσία’, μας είπαν οι πηγές. ‘Από το βρετανικό υπουργείο πολιτισμού θα σας παραπέμψουν αλλού’. Σε επιβεβαίωση, εκπρόσωπος του υπουργείου μας παρακάμπτει στο γραφείο τύπου των Εργατικών…  Τα λεγομενα των ιδίων όμως, προδίδουν οτι το εν λόγω κόμμα σκεπτόταν σοβαρά να επιστρέψουν τα Μάρμαρα στην Ελλάδα, πριν το 1997 που έγινε κυβέρνηση. Έκτοτε, ο Τόνι Μπλέρ προσπάθησε να αναβάθμισει περαιτέρω τον πολιτιστικό ρόλο του Λονδίνου. Επι πρωθυπουργίας του ανεγέρθη η περίφημη Τέιτ Μόντερν, το αποτυχημένο Μιλλένιουμ Ντόμ, πλήθος αρχιτεκτονικών κατασκευών στον Τάμεση, γεννήθηκαν πολλά καλλιτεχνικά φεστιβάλ. Η επιστροφή των γλυπτών θα ‘αποδυνάμωνε’ αυτή τη δυναμική, και θα έδινε ερίσματα στο αντιπολιτευόμενο Συντηρητικό κόμμα, υπέρμαχου μιας σκληρής ‘βρετανικότητας’.

‘Δεν έχει σημασία ποιός κοίταξε καλύτερα τα Μάρμαρα ή εαν τα έσωσε ή τα έκλεψε. Αυτό που έχει σημασία είναι να τα δούμε στην Αθήνα το 2004’, διακυρήσσει η βρετανική κίνηση ‘Παρθενών 2004’, προσθέτοντας φρέσκο αέρα πάνω στο θέμα. Κάνοντας έξυπνη χρήση της διασημότητας ανθρώπων όπως η Βανέσσα Ρεντγκρέιβ, ο Σον Κόνερυ, η Τζάνετ Σούζμαν και της υποστήριξης 110 και πλέον βουλευτών, προτίθεται να πείσει τη Βρετανία οτι το νέο μουσείο Ακροπόλεως είναι το μοναδικό σπίτι για τα γλυπτά.   Το σπίτι αυτό όμως έχει προκαλέσει αντιδράσεις. Η δημοσιογράφος της Γκάρντιαν στην Αθήνα, κα Έλενα Σμίθ σε ανταπόκριση της φιλοξένησε τις απόψεις ανθρώπων που θεωρούν οτι πολλά σημαντικά ευρήματα που βρίσκονται στην περιοχή Μακρυγιάννη θα καταστραφούν. Ο πρόεδρος του οργανισμού ανέγερσης, κ. Δημ Παντερμαλής μας δήλωσε εμφατικά οτι ‘το νέο μουσείο όχι μόνο δεν θα βλάψει, αλλά θα αναδείξει τον υπόγειο αυτού χώρο. Κάθε αρχαιολογικό στρώμα θα είναι λουσμένο με ειδικό και φυσικό φωτισμό. Δεν υπάρχει κανένα θέμα μη σεβασμού’.

‘Μάρμαρα του Παρθενώνα’ λοιπόν για εμάς, και τους απανταχού υποστηρικτές της επιστροφής τους. ‘Ελγίνεια’ όμως, για τους υποστηρικτές της διατήρησης τους στο Λονδίνο, και τους υπέρμαχους της βικτωριανής κληρονομιάς.‘Οι όροι που περιγράφουν καλύτερα τη συλλογή από τον Παρθενώνα είναι ‘Ελγίνεια Μάρμαρα’, ‘Μάρμαρα Παρθενώνα’. Δεν είναι συνώνυμα, το δεύτερο είναι αυτοπροσδιοριστικό. Το ‘Ελγίνεια Μάρμαρα’ αναφέρεται στη συλλογή που αποκτήθηκε από τον Έλγιν μεταξύ 1801 και 1810, αγοράστηκε από το Κοινοβούλιο και δώθηκε στο Βρετανικό Μουσείο’είπε στο Μετρό εκπρόσωπος του βρετανικού Υπουργείου Πολιτισμού που δεν ήθελε να κατονομαστεί.‘Αυτή η διευκρίνηση ήταν η πρώτη νίκη στην εικοσάχρονη πορεία μας’, μας υπογράμμισε η κα Ελένη Κιούμπιτ της βρετανικής επιτροπής για τον επαναπατρισμό των Μαρμάρων. ‘Αμέσως μετά αποσύρθηκαν οι επιγραφές στο Βρετανικό Μουσείο που έδιναν έμφαση στον Έλγιν. Περισσότερο χρησιμοποιούν το όνομά του οι  Έλληνες παρά οι Βρετανοί’. Ο επαναπατρισμός μιας τόσο μείζονος αρχαιολογικής συλλογής, με την τελετουργία που θα τον πλαισίωνε, θα ήταν από τα λαμπρότερα πολιτιστικά γεγονότα για δεκαετίες.Και σίγουρα, θα ήταν μια συμβολική ηλιαχτίδα πολιτιστικής δικαιοσύνης, πληρότητας και χαμόγελου σε καιρούς, που προμηνύονται χαλεποί.

Ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου δρ Ρόμπερτ Άντερσον, πιθανόν στην τελευταία του συνεντευξη ως διευθυντού του Βρετανικού Μουσείου (αντικαθιστάται το καλοκαίρι) διασταυρώνει τις απόψεις του με τον Ρίτσαρντ Άλλαν, βουλευτή και επικεφαλούς της κίνησης ‘Παρθενών 2004’ στο βρετανικό Κοινοβούλιο, μέσω του Μετρό. Μια ουσιαστική συζήτηση έχει αρχίσει….

{R} Αντερσον{Α} Άλλαν

Τί αποτελούν για εσάς τα Μαρμάρα του Παρθενώνα: {R} Τα Μάρμαρα από τον Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο είναι πολύ σημαντικά επιτεύγματα του αρχαίου κόσμου, είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό κομμάτι ενός εκ των μεγαλύτερων συλλογών στον κόσμο, ευρισκόμενα στο περιβάλλον άλλων αρχαίων πολιτισμών. Είναι πολύ σημαντικά στην εξέλιξη του στυλ και του γούστου στη δυτική Ευρώπη από την αρχή του 19ου αιώνα. Είναι σημαντικά για τη διεθνή κοινότητα, και εξαιρετικώς σημαντικά για τους επισκέπτες του Βρετανικού Μουσείου.

{A} Τα Μάρμαρα συμβολίζουν ένα συγκεκριμένο χώρο και χρόνο της ανθρώπινης ιστορίας, όταν η Αθήνα ήταν πηγή θαυμάσιων επιτευγμάτων στις τέχνες και την πολιτική. Μας βοηθούν να κατανοήσουμε τον κλασσικό Ελληνικό πολιτισμό, που είναι μια επισήμανση όλων αυτών που δένουν την ανθρωπότητα. Αυτή η αντίληψη θα εμπεδωθεί περισσότερο όταν τα Μάρμαρα ειδωθούν στο πλαίσιο του κτιρίου για το οποίο σχεδιάστηκαν και το χώρο και τον πολιτισμό τα οποία τα παρήγαγαν.

Η ελλάδα έχει υποσχεθεί να παράσχει εναλλακτικές αρχαιολογικές συλλογές στο ΒΜ εαν αυτό δεχθεί να ‘δανείσει’ τα γλυπτά στο νέο μουσείο Ακροπόλεως. Πώς βλέπετε αυτή την πρόταση;  

{R} Το Βρετανικό Μουσείο δανείζει εκθέματα του σε άλλα μουσεία για μικρές περιόδους, και υπό ειδικές προυποθέσεις. Αυτό δεν είναι επιθυμητό σε αυτή την περίπτωση διότι η κατασκευή ενός μουσείου στην Ακρόπολη θα σήμαινε οτι τα αντικείμενα δεν θα έβγαιναν από το Βρετανικό Μουσείο για σύντομο διάστημα. Ο ρόλος του νέου μουσείου είναι να τα εκθέσει για μια μεγάλη χρονική περίοδο. 5-6 εκατομμύρια άνθρωποι τον χρόνο, από όλο τον κόσμο, αναμένουν να δουν τα γλυπτά του Παρθενώνα όταν επισκέπτονται το Λονδίνο, και εαν τα ανταλλάσαμε για άλλους αρχαιοελληνικούς θυσαυρούς θα τους απογοητεύαμε. Θα προσέθετα επίσης οτι ένα μεγάλο μέρος των γλυπτών βρίσκονται στην Αθήνα..

{A} Δεν πείθομαι οτι οι περισσότεροι επισκέπτες πηγαίνουν στο Βρετανικό Μουσείο ειδικά για να δουν τα Μάρμαρα. Θέλουν να δουν μια συλλογή από πρώτης τάξεως ευρήματα από πολλούς διαφορετικούς πολιτισμούς συμπεριλαμβανομένης της κλασσικής Ελλάδας. Υπάρχει αρκετό υλικό το οποίο η Ελλάδα θα μπορούσε να παρέχει για έκθεση στο ΒΜ το οποίο θα ήταν του ίδιου ενδιαφέροντος για τους επισκέπτες. Προσωπικά μπορώ να σκεφτώ εναλλακτικές συλλογές που θα ήταν μεγαλύτερου ενδιαφέροντος σε ένα Μουσείο από τα γλυπτά του Παρθενώνα μακρυά από τον Παρθενώνα. Είναι αλήθεια οτι η Ελλάδα κατέχει σήμερα το 40% των γλυπτών του Παρθενώνα και είναι χρυσή ευκαιρία να επανενωθούν με αυτά που βρίσκονται στο Λονδίνο, σε ένα νέο μουσείο.

 

Κατα πόσο επηρεάζουν την υπόθεση αιτήματα για επιστροφή πολιτιστικών θησαυρών από άλλες χώρες;

 {R}  Έχουμε επισημάνει οτι το θέμα των μαρμάρων του Παρθενώνα δεν μπορεί να θεωρηθεί ως μια ενιαία υπόθεση επαναπατρισμού εκθεμάτων. Το μουσείο μας όπως και άλλα μεγάλα μουσεία ανα τον κόσμο κινδυνεύουν να διαμελιστούν εάν ξεκινούσε μια τέτοια διαδικασία από εδώ, με τα Μάρμαρα του Παρθενώνα. Έχουμε πολλές απαιτήσεις για επαναπατρισμό αντικειμένων του μουσείου από άλλες χώρες.

{A} Συστηματικά αντιμετωπίζουμε αυτό το επιχείρημα περί ‘ασκών του αιόλου’ στην επιστροφή οποιουδήποτε αντικειμένου από μεγάλες μουσειακές συλλογές. Θα ήθελα να το αντικρούσω. Η συντριπτική πλειονότητα των αντικειμένων σε όλα τα μουσεία συμπεριλαμβανομένου και του Βρετανικού Μουσείου δεν έχουν δεχθεί και είναι απίθανο να δεχθούν ποτέ κάποιο σοβαρό αίτημα επαναπατρισμού. Τα Μάρμαρα του Παρθενώνα είναι μια ειδική περίπτωση, όντας ξεχωριστά, και έχουν στενή σχέση με ένα κτήριο παγκόσμιας σημασίας το οποίο υπάρχει ακόμα. Μπορεί να υπάρξει μόνο ένας μικρός αριθμός άλλων εκθεμάτων με αιτήματα άξια για συζήτηση. Αυτές οι περιπτώσεις πρέπει να εξεταστούν ξεχωριστά η καθεμιά και και με βάση το πως επαναπατρισμοί θησαυρών διαπραγματεύτηκαν από πολλά μουσεία σε άλλες περιπτώσεις. Η ισοπεδωτική άρνηση όλων των αιτημάτων, ανεξαρτήτως εγκυρότητας, είναι μια αβάσιμη θέση στις μέρες μας.

Πότε και υπό ποιές προυποθέσεις προβλέπετε οτι θα επέλθει λύση στο ζήτημα;

{R} Δεν νομίζω οτι η συζήτηση θα τελειώσει ποτέ. Η Βρετανική κυβέρνηση έχει παραμείνει πολύ σταθερή πάνω στο θέμα, όπως και οι διοικούντες του Βρετανικού Μουσείου, και οι άνθρωποι που προηγήθηκαν στη θέση μου.  Προσωπικά δεν νομίζω οτι τα γλυπτά του Παρθενώνα θα επιστρέψουν στην Ελλάδα, υποψιάζομαι όμως οτι μερικοί Έλληνες θα συνεχίσουν να θέλουν την επιστροφή των γλυπτών.

{A} Πιστεύω οτι το ζήτημα γύρω από τον επαναπατρισμό των Μαρμάρων θα τελειώσει μόνο και όταν γυρίσουν στην Ελλάδα και εκτεθούν στο πλαίσιο του Παρθενώνως. Ο Ρόμπερτ Άντερσον περιμένει οτι ‘μερικοί Έλληνες’ θα συνεχίσουν να αγωνίζονται για την επιστροφή τους. Θα ήθελα να συμπεριλάβω και ‘μερικούς Βρετανούς’, και πράγματι, πολλούς άλλους από όλο τον κόσμο. Το ζήτημα χρονολογείται εδώ και δεκαετίες, ακόμη και αιώνες, και θα λάβει τέλος όταν τα μάρμαρα επανατοποθετηθούν στο αληθινό σπίτι τους.

Έχετε κάποιο μήνυμα για τον απλό Έλληνα που θα ήθελε να δει τα μάρμαρα πίσω στην Αθήνα;

{R} Ο αριθμός των ελληνικών θυσαυρών εκτός Ελλάδος είναι σχετικά μικρός, αν και από τα σημαντικότερα εκθέματα στα μουσεία της Δ. Ευρώπης και της Β.Αμερικής. Η έκθεση ελληνικών θυσαυρών σε μουσεία του εξωτερικού υπογραμμίζουν τα καλλιτεχνικά επιτεύγματα της αρχαίας Ελλάδας. Είναι σημαντικό αυτά τα δημιουργήματα να εκθέτονται δίπλα σε άλλα από άλλους αρχαίους πολιτισμούς. Δεν είμαι υπερ του να έχουν τα μουσεία εκθέματα μόνο από ένα συγκεκριμένο κομμάτι του αρχαίου κόσμου. Θεωρώ οτι θα πρέπει να υπάρχει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της αρχαίας ιστορίας μέσω των αντικειμένων στα μουσεία μας.Υπάρχουν ακόμη πολλά προγράμματα κλασσικών σπουδών στη Βρετανία, που οφείλεται στο υπέροχο αρχαιοελληνικό υλικό που διαθέτουμε. Ελπίζω οι Έλληνες που επισκέπτονται το Λονδίνο να έρθουν στο Βρετανικό Μουσείο για να απολαύσουν τα γλυπτά ως ένα από τα σημαντικότερα εκθέματα, αποχωρώντας ευχαριστημένοι για το οτι είναι πολύ καλά φυλαγμένα και θαυμάζονται από ένα ευρύ φάσμα ανθρώπων.

{A} Παρακαλώ να έχετε υπ’όψιν σας οτι πολλοί Βρετανοί αισθάνονται όπως και εσείς. Επιθυμούμε να εργαστούμε με ανθρώπους από την Ελλάδα και αλλού για να προωθήσουμε προτάσεις για τη μελλοντική έκθεση των Μαρμάρων. Πιστεύουμε οτι μια λύση μπορεί να βρεθεί εάν υπάρχει βούληση από όλες τις πλευρές και οτι θα πρέπει να επικεντρώσουμε τις προσπάθειες μας στη δημιουργία καλής θέλησης παρά να ανακαλούμε περασμένα γεγονότα. Αυτό που θέλουμε να δούμε στο μέλλον είναι ένα επιτυχημένο Βρετανικό Μουσείο και ένα επιτυχημένο Νέο Μουσείο Ακροπόλεως που θα εκθέτει τα Μάρμαρα ούτως ώστε να μπορούμε όλοι να τα απολαύσουμε είτε είμαστε Βρετανοί, Έλληνες ή από οποιοδήποτε άλλο μέρος του κόσμου.

για το περιοδικό Μετρό

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s