Guantanamo Bay: Η άρση της ηγεμονίας

Οι φωτογραφίες από τη βάση του Γκουαντανάμο Μπει δέν τραβήχτηκαν από κάποιο διπλωματικό παπαράτσι. Αμέσως μετά τη φωτογράφιση οι εικόνες παρουσιάστηκαν από την επίσημη ιστοσελίδα του αμερικανικού Πενταγώνου. Ποιά είναι η σημειολογία; Ποιοί είναι οι κρατούμενοι στο Camp-X-Ray; Μήπως οδεύουμε προς το τέλος της ‘ηθικής υπεροχής’ των ΗΠΑ έναντι του φανταμενταλισμού;   Η εξήγηση θα μπορούσε να ήταν πολύ απλή αν οι νομικές και ηθικές προεκτάσεις της δεν ξεπερνούσαν τα υπεραπλουστευτικά όρια του ‘πολέμου κατά της τρομοκρατίας’. Με το τέλος του πολέμου ατο Αφγανιστάν οι Αμερικανοί στρατιωτικοί πρέπει να βρούν έναν παραδειγματικό τρόπο ανάκρισης και τιμωρίας για τους αιχμαλωτισμένους μαχητές της Αλ Κάιντα και του φρικτού καθεστώτος των Ταλιμπάν.Αμέσως στήνεται μια αερογέφυρα μεταξύ Αφγανιστάν – Κούβας. Εκατοντάδες αιχμάλωτοι μεταφέρονται από τη μια άκρη του κόσμου στην άλλη, με τις φωτογραφίες από τις συνθήκες κράτησής τους να κάνουν τον γύρο του πλανήτη. Πολλοί προβλέπουν έναν νέο Μεσαίωνα.

Η αντίδραση ήταν γενικευμένη, αλλά κυρίως ευρωπαική. Η ‘αφοσιωμένη’ βρετανική κυβέρνηση αναγκάζεται να προειδοποιήσει για λίγο τις ΗΠΑ οτι κινδυνεύουν να χάσουν την ‘ηθική υπεροχή’ σε αυτό τον ‘πόλεμο’, πιεσμένη – επιτέλους – από τη βρετανική κοινή γνώμη και τους εργατικούς βουλευτές. Η Ευρωπαική Ένωση διαπιστώνει οριστικά οτι δεν μπορεί να είναι πλέον χειροκροτητής.

Σε μια ένδειξη ειρωνικού συμβιβασμού, ο Τζώρτζ Μπους ανακοίνωσε οτι μόνο οι Ταλιμπάν που κρατούνται θα τύχουν ανάλογη με τη συνθήκη της Γενεύης μεταχείρηση, αλλά όχι οι μαχητές της Αλ Κάιντα. Σημειώνει όμως οτι η αλλαγή αυτή δεν θα επιφέρει τίποτα το καινούργιο.

Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις ωρύονται.

Από την έδρα της Διεθνούς Αμνηστίας στο Λονδίνο, η εκπρόσωπος της κα Τζούντι Αρένας δηλώνει στο ΜΕΤΡΟ οτι ‘πρώτον, αυτή η αλλαγή στάσης δεν ικανοποιεί. Oi ανακρίσεις των κρατουμένων θα συνεχιστούν. Οι αρχές κόβουν και ράβουν ποιά από τα δικαιώματα θα παραχωρηθούν, σε ποιούς και πότε. Είναι απαράδεκτο. Δεύτερον, δεν ικανοποιούν το αίτημα μας για άμεση διαπίστευση των συνθηκών στο Γκουαντανάμο’.

Επετράπη η είσοδος στον Ερυθρός Σταυρό όμως. Τρία μέλη του βρίσκονται εκεί, και προετοιμάζουν μια αναφορά η οποία θα είναι εμπιστευτική προς την κυβέρνηση των ΗΠΑ, εκτός κι αν κάτι διαρρεύσει.

Σε περίπτωση που η αναφορά αυτή είναι αρνητική και προσκρούσει σε ώτα ερμειτικά κλειστά,  έσχατο μέτρο θα είναι η δημόσια έκδοση μιας διαμαρτυρίας.

Εντάξει λοιπόν, οι έγκλειστοι είναι ‘οι σκληρότεροι των σκληροτέρων’, υπηρέτες του σκότους, φανταμενταλιστές, δήμιοι της δημοκρατίας, του (δυτικού) ‘πολιτισμού’, είναι οι μόνοι, αδίστακτοι υπάιτιοι της 11ης Σεπτεμβρίου, εχθροί της ελευθερίας της Αμερικής να αποφασίζει αυτοβούλως και να οδηγεί την υδρόγειο εκ του ασφαλούς.

Δεν υπάρχουν νόμοι που να καλύπτουν αυτά τα πλάσματα. Άλλωστε, κατά τα φαινόμενα, οι νόμοι, και δη οι διεθνείς, υπάρχουν μόνο όταν βολεύουν. Τελευταίο ανάχωμα, ο ανθρωπισμός.  Ακόμα κι αν υιοθετήσουμε την σκληροτέρα των στάσεων, αυτά τα πλάσματα δεν παύουν να είναι άνθρωποι. Που αναπνέουν, σκέπτονται, έχουν αισθήματα, έχουν ένα πιστεύω. Άνθρωποι. Η μη νομική κατηγοριοποίηση τους δεν αλλάζει τη φυσική τους υπόσταση. Απλά, δημιουργεί ένα ανυπέρβλητα επικίνδυνο προηγούμενο. ‘Πολλοί άνθρώποι εξοργίζονται και συχνά εξωθούνται σε τρομοκρατικές ενέργειες από κρούσματα παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων στους ίδιους ή σε άλλους. Όσο τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν θα γίνονται σεβαστά, τρομοκρατικές ενέργειες πάντα θα υπάρχουν’, υπογραμμίζει η κα Αρένας.Στα μέσα Ιανουαρίου ένα e-mail από το Πακιστάν φτάνει στα τερματικά διάφορων αμερικανικών ΜΜΕ. Οι συγγραφείς του ζητούν, μεταξύ άλλων, καλύτερες συνθήκες για τους κρατούμενους στο Γκουαντανάμο. Σε διαφορετική περίπτωση, απειλούν, θα εκτελεστεί ο προηγουμένως απηχθείς δημοσιογράφος της Γουόλ Στρίτ Τζέρναλ, Ντάνιελ Πέρλ. Για άλλη μια φορά, η αλαζονεία είχε οπλίσει τον εξτρεμισμό.  RASUL VS BUSH

Στις 18 Φεβρουαρίου οι δικηγόροι των οικογενειών των Βρετανών  Σαφίκ Ρασούλ, Ασίφ Ικμπάλ, και του Αυστραλού Ντέιβιντ Χίκς που κρατούνται στη Κούβα υποβάλλουν μήνυση σε δικαστήριο της Ουάσινγκτον εναντίον της κυβέρνησης των ΗΠΑ. Κατηγορούν ονομαστικώς τους Τζώρτζ Μπούς, Ντόναλντ Ράμσφελντ, και τους διοικητές της βάσης στο Γκουαντανάμο, για παραβίαση του αμερικανικού Συντάγματος και αθέτηση διεθνών Συνθηκών για αιχμαλώτους πολέμου.

Το Πεντάγωνο προηγουμένως είχε ξανακοιτάξει στα επικοινωνιακά κιτάπια του και είχε βρει τον όρο ‘παράνομοι μαχητές’ για τους κρατούμενους στο Γκαντανάμο. Από το στρατιωτικό λεξικό; Αυτή τη φορά όχι. Τον είχε εφεύρει το αμερικανικό ανώτατο δικαστήριο υπό άλλες συνθήκες, σε άλλη εποχή, με διαφορετικό αντίπαλο. Το 1942 έξι Γερμανοί κατάσκοποι φτάνουν μυστικά στη Νέα Υόρκη για μια ειδική αποστολή, αλλά συλλαμβάνονται, και εκτελούνται με απόφαση του, μιας και ο πρόεδρος Ρούσβελτ δεν ήθελε να θεωρηθούν ως αιχμάλωτοι πολέμου, αλλά ούτε ως κοινοί εγκληματίες.

‘Παράνομοι μαχητές’ όμως δεν υπάρχουν στο μετέπειτα τον Δεύτερο Π.Π. διεθνές δίκαιο.    Η συνθήκη της Γενεύης προβλέπει οτι η ιδιότητα του κρατουμένου – και συνεπώς οι συνθήκες κράτησης του –  αποφασίζεται από ανεξάρτητη αρχή. Αν οι κρατούμενοι θεωρούνταν αιχμάλωτοι πολέμου σύμφωνα με τη συνθήκη, θα είχαν το δικαίωμα σε σιωπή στις ανακρίσεις, και σε ανθρώπινη μεταχείρηση. Αν θεωρούνταν εγκληματίες, κατά το όγδοο κεφάλαιο του αμερικανικού ‘Bill Of Rights’, θα απαγορευόταν η σκληρή μεταχείρηση και η ανάκριση τους με αθέμιτα μέσα. Για τους ιθύνοντες όμως, οι κρατούμενοι στην Κούβα δεν εμπίπτουν ούτε στην προστασία του αμερικανικού συντάγματος μιας και δεν έχουν πατήσει αμερικανικό χώμα. Το οτι η κυβέρνηση της Κούβας έχει δηλώσει (στο παρελθόν) οτι η βάση εκεί είναι ανεπιθύμητη ή οτι η εξαναγκαστική τους μεταφορά από το Αφγανιστάν σε τρίτη χώρα δεν επικυρώνεται από κανένα νόμο στο διεθνές δίκαιο, είναι δευτερεύον για αυτούς.   Κάτω από την ολοένα και αυξανόμενη πίεση, ο Αμερικανοί αλλάζουν στάση για δεύτερη φορά μέσα σε ένα μήνα. Στις 24 Φεβρουαρίου ο Ντόναλντ Ράμσφελντ δηλώνει οτι θα επιτρέψει τον επαναπατρισμό των Ρασούλ, Ικμπάλ, και τριών ακόμη Βρετανών που κρατούνται, με την προυπόθεση οτι θα δικαστούν και οτι οι αμερικανικές υπηρεσίες θα έχουν πρόσβαση σε αυτούς όποτε το θελήσουν.

Η δικηγόρος των οικογενειών Ρασούλ και Ικμπάλ, κα Γκάρεθ Πέιρς  δηλώνει στο ΜΕΤΡΟ οτι ‘Εάν μιλάει σοβαρά για δίκη, τότε οι κρατούμενοι θα έπρεπε να είχαν πρόσβαση σε δικηγόρο πολύ καιρό πριν, και σίγουρα να μην είχαν κρατηθεί υπό τέτοιες συνθήκες. Συμπεριφέρεται λες και είναι στην Άγρια Δύση 200 χρόνια πριν.’   Ευφυολογώντας, ο Υπουργός Αμύνης δηλώνει ‘Θα τους στείλω πίσω μόνο εάν δικαστούν, αντί να τους λύσουμε, και τους αφήσουμε να πάρουν κι άλλα αεροπλάνα, για να κτυπήσουν πάλι το Πεντάγωνο και τους δίδυμους.’  Η κ.Πέιρς ανταπαντά οτι ‘Η χρήση της γλώσσας είναι σοκαριστική. Είναι τελείως απερίφραστη και στοχεύει στο να δώσει ένα δραματικό τόνο. Δυστυχώς όμως υπάρχουν τόσες πολλές παρενέργειες στους ανθρώπους που σχετίζονται με την υπόθεση, που είναι ντροπή να τη χρησιμοποιεί έτσι. Εάν καταδεχόταν να κοιτάξει πάνω από την υπόθεση θα έβλεπε οτι τα συγκεκριμένα άτομα ήταν στην Αγγλία στις 11 Σεπτεμβρίου. Αυτοί οι άνθρωποι αιχμαλωτίστηκαν υπό άγνωστες συνθήκες. Η βρετανική κυβέρνηση αδυνατεί να απαντήσει για το πού και το πότε αιχμαλωτίστηκαν, γιατί οι Αμερικανοί δεν τους πληροφόρησαν. Και εφόσον ούτε αυτοί δεν ξέρουν πώς έπεσαν στα χέρια τους αυτά τα άτομα, δεν έχουν το δικαίωμα να τους κρίνουν δικαστικώς’.    Λίγο αργότερα, το Πεντάγωνο παραδέχεται οτι δεν έχει κανένα στοιχείο που θα καταδίκαζε τους κρατούμενους σε περίπτωση δίκης’ και οτι ‘δεν έχει καταλήξει στους κανόνες με τους οποίους θα λειτουργούσε μια τέτοια δίκη’.   Τραγική ειρωνία, το οτι ενώ οι οικογένειες τους έχουν κινήσει γη και ουρανό για αυτούς, οι εν λόγω κρατούμενοι έχουν παντελή άγνοια για το τι συμβαίνει παραέξω από τα 1.6 επί 2.6 στα οποία ζουν το τελευταίο δίμηνο, χωρίς καμία εξήγηση, χωρίς να τους έχει απαγγελθεί καμιά κατηγορία.  Τυχεροί μέσα στην ατυχία τους, όμως, είναι Βρετανοί υπήκοοι. ‘Υπάρχουν πολλοί εκεί, των οποίων ούτε καν τα ονόματα γνωρίζουμε, και για τους οποίους κανείς δεν αγωνίζεται. Είναι εξαιρετικά άσχημο’, τονίζει η κα Πίερς, την ώρα που πληροφορίες έφεραν 100 από τους 300 έγκλειστους να έχουν αρχίσει απεργία πείνας. Σαν επιστέγασμα, σε συνέντευξη στην εφημερίδα Ιντιπέντεντ ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος για θέματα εγκλημάτων πολέμου στη Βρετανία κ. Πιέρ-Ρίτσαρντ Πρόσπερ υποστηρίζει οτι η Συνθήκη της Γενεύης ‘είναι παρωχημένη και πρέπει να ξαναγραφεί γιατί δεν υπάρχει πρόβλεψη για τη νέα μορφή πολέμου, όπου άτομα ή οργανώσεις και όχι κράτη διεξάγουν πόλεμο’.  ‘Κανείς δεν θα μπορούσε να συμφωνήσει σε αυτό. Η συνθήκη της Γενεύης έχει ήδη μετατραπεί, ενώ είναι εκεί για να κάνει τον πόλεμο λιγότερο απάνθρωπο’, ανταπαντά η κα Αρένας. Ο καθηγητής πολιτικής του Χάρβαρντ κ.Μάικλ Ιγκνάτιεφ στους ‘NY Times’ σημειώνει οτι ‘με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου οι λέξεις  ‘ανθρώπινα δικαιώματα’ έγιναν η βάση ενός  λεξιλογίου ηθικής στις διεθνείς σχέσεις. Το ερώτημα μετά την 11 Σεπτεμβρίου είναι εάν η εποχή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ήρθε και έφυγε.[…] Η Ρώμη κτυπήθηκε, η Ρώμη αγωνίζεται να επανορθώσει την ασφάλεια και την ηγεμονία της’. Σωστό και λάθος, προφέσορ. Η Ρώμη κτυπήθηκε, αλλά όχι την 11η Σεπτεμβρίου. Έχει ήδη απωλέσει τον πραγματικό ηγεμονικό της θώκο από τις προεδρικές εκλογές του 2000…

για το περιοδικό Μετρό

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s